KHI LỜI HỨA BỊ PHẢN BỘI

Nếu ai đó coi lừa hứa chỉ là một câu nói và việc giữ lời hứa chỉ là lời nói suông thì đừng bao giờ hứa gì cả.

Kể một câu chuyện với đứa bạn, bắt nó hứa lên hứa xuống là giữ bí mật xong tự dưng thấy chuyện của mình ai cũng biết. Có tý hẫng và niềm tin giảm đi một chút.

Muốn ai đó làm một việc cho mình, người ta đồng ý, kêu người ta hứa thực chất để chỉ lừa phỉnh bản thân rằng điều đó sẽ được đảm bảo thực hiện hơn, nhưng cuối cùng hứa vẫn chỉ là hứa, làm hay không lại là chuyện khác.

Tự hứa với bản thân phải thay đổi, phải mạnh mẽ, phải thế này, thế nọ, nhưng cuối cùng lời nói gió bay, lời hứa dù có được khắc sâu hơn thì vẫn không thắng được tình cảm bên trong của bản thân. Để rồi lại thất hứa với bản thân.

Suy cho cùng, lời hứa cũng chỉ là một dạng của lời nói, nặng hơn một chút nhưng nó có hiệu quả hay không lại phụ thuộc vào người nói ra lời hứa ấy.

Nếu phản bội lời hứa, chắc chắn sẽ không có chuyện gì xảy ra, thế nên nhiều khi người ta vô tư quá. Coi lừa hứa như trò đùa và vô tình hoặc cố tình phản bội lại chính lời hứa của mình.

Cứ lần nào nói với ai cái gì mình cũng bắt người ta hứa. "Hứa đi. Hứa là không được kể với ai đi", ai cũng "ừ" nhưng mình chẳng biết chuyện mình kể đó có được giữ kín ko nữa. Chỉ biết là khi bắt người ta hứa, mình sẽ có cảm giác an toàn hơn.

Rồi người ta có đi kể với ai hay không thì mình cũng không biết nữa, cũng không đi điều tra làm gì. Chỉ biết rằng nếu mình biết lời hứa bị phản bội thì niềm tin sẽ giảm đi rất nhiều thôi.

Hôm rồi, bắt một người bạn hứa sẽ thực hiện một việc cho mình. Thực ra thì việc đó cũng không khó. Và người đó nhận lời xong cuối cùng thì phản bội lời hứa một cách đau đớn. Tệ thật. Thế mới biết rất khó để bắt ai đó thực hiện lời hứa với mình đúng như lời người ta nói.

Vì lời hứa bị phản bội nên có rất nhiều chuyện đáng tiếc xảy ra. Giá như lời hứa được vẹn nguyên thì có lẽ không đã có nhiều chuyện không hay như vậy...

AI LÀ NGƯỜI XỨNG ĐÁNG ĐỂ BẠN NẤU NHỮNG BỮA CƠM NGON?

Giữa buổi chiều công sở bận rộn của tuần trước, một cậu bạn tôi post lên group chat của nhóm bạn link bài viết có tựa đề "Hãy yêu một cô gái biết nấu ăn". Lập tức cái link của cậu được các chàng trai trong nhóm hồ hởi phản ứng vô cùng tích cực, cậu bạn nào của tôi cũng đồng tính rằng con gái bây giờ không biết nấu ăn thì.. Vứt!

Tôi liếc qua cuộc hội thoại đó một vài giây, tiện tay gõ vào ô chat, bảo rằng khi nào hết bận, tớ sẽ viết một bài đặt tên là "Hãy yêu một chàng trai biết rửa bát".

Dường như câu nói của tôi là giảm nhiệt các anh chàng đi nhiều. Sau đấy không ai nói về chủ đề này nữa, chỉ duy có cậu bạn - người đã post link lên nhóm, trả lời yếu ớt rằng "Ăn xong đã mệt lắm rồi, chỉ muốn nằm thôi"..

Liệu đây có phải là một hiện thực rằng các bạn trai chỉ muốn đòi hỏi và đòi hỏi?

Gần đây tôi đọc được rất nhiều bài viết, đại thể như rằng hãy yêu một cô gái biết cái lọ, yêu một cô gái biết cái chai… Quy chuẩn cho con gái ở thời hiện đại ngày một nhiều và cao hơn. Không chỉ phải giữ gìn vẻ đẹp truyền thống, ý nhị, kín đáo, duyên dáng, lại còn phải năng động, có tài, thông minh, hiện đại.. Những quy chuẩn này còn có sức mạnh lớn hơn những chiếc áo corse thít chặt của nàng Scarlet hay những dải lụa bó chân thon của các cô nàng Trung Hoa. Các cô gái của chúng ta càng ngày càng tài giỏi, đa-zi-năng, vậy thì tại sao các cô lại không có quyền đòi hỏi?

Tôi nghĩ, đơn giản nhất, hãy đòi hỏi cho mình một anh chàng biết rửa bát.

Một chàng trai biết rửa bát có nghĩa là chàng được dạy bảo làm việc nhà, được dạy bảo phải giúp đỡ cha mẹ từ những công việc nhỏ nhặt hàng ngày, cho dù ở nhà chàng có bao nhiêu người phụ nữ đi chăng nữa.

Một chàng trai có thể xắn tay dọn mâm, bê đống bát nặng trịch hì hụi rửa hẳn sẽ là một người biết san sẻ và cảm thông cho mẹ, cho chị gái, cho em gái, và cho chính bạn gái sau khi chàng được "khoản đãi" một bữa cơm ngon lành. Chàng sẽ hiểu những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán bạn khi loanh quanh trong bếp, và số bát chàng phải rửa càng nhiều thì có nghĩa bạn đã vất vả để nấu cho chàng những món ăn đó như thế nào.

Một chàng trai không ngại rửa bát là một người đàn ông thực sự hiện đại ở xã hội này. Bạn đã bao giờ phải xử lý hàng chục mâm cơm cỗ trong khi các đấng mày râu ngồi xỉa răng rung đùi uống nước chè ở nhà trên mát mẻ? Anh chàng xứng đáng để bạn thương yêu sẽ phải là người giúp bạn từ những việc nhỏ mà không nhẹ như vậy, thể hiện sự khẳng khái là quyết đoán của chàng khi gạt bỏ những truyền thống hủ tục "hành hạ" người phụ nữ.

Một chàng trai tự nguyện rửa bát sau bữa cơm, có nghĩa là chàng cũng sẽ tự nguyên gánh vác một phần công việc nhà với bạn sau những giờ công sở mệt mỏi. Yêu thương không phải chỉ là lời nói, và điều bạn cần nhất trong một mối quan hệ bền vững và lâu dài chính là sự chia sẻ. Một người đàn ông không thể chia sẻ với bạn việc nhà, thì có thực là yêu thương bạn hết lòng như anh ấy nói? Trừ khi chàng đủ khả năng tài chính thuê cho bạn một cô "ô-sin" xịn, hoặc mua cho bạn một cái máy rửa bát để bạn có thể thảnh thơi hưởng thụ một chút an nhàn cùng chàng khi về đến nhà.

Thế nên là, các cô gái của tôi ạ. Nếu các chàng trai có thể đòi hỏi ở các cô tài nghệ nấu ăn, chơi đàn, viết lách, ham đọc sách, thì khi chàng tỏ tình, nhất định phải hỏi chàng có biết rửa bát không, và coi đó là một điều kiện cần để tuyển chọn và tìm kiếm người bạn đời lý tưởng sau này.

Vì bạn biết đấy, tôi nghĩ là một người đàn ông sẵn sàng giúp bạn rửa bát mới xứng đáng được bạn nấu cho những bữa cơm ngon hàng ngày.

NÓI THÌ DỄ ... ĐỂ VIẾT RA NHỮNG CẢM NHẬN THÌ KHÔNG HỀ DỄ

Tôi chưa bao giờ cho rằng viết lách là một chuyện dễ dàng.

 Ít ra thì đối với cá nhân tôi, khi viết một điều gì đó thì cần có hứng thú, mà ta thì chẳng thể điều khiển hứng thú đến với bản thân mình được. Oái oăm hơn nữa là cảm hứng của tôi chỉ xuất hiện sau 0h - thời gian mà phần lớn con người đã chìm vào giấc ngủ, nhưng cũng là khoảng dâng trào nhiều xúc cảm nhất trong ngày. (Chẳng thế mà mọi người hay tâm sự, tỏ tình tán tỉnh nhau vào lúc đêm đã về khuya hơn là so với ban ngày- khi mà mọi thứ trở nên sáng, rõ ràng và tỉnh táo )

Hồi cấp 2, môn văn của tôi chẳng bao giờ vượt quá được điểm 7 - cho dù cố gắng đến đâu đi chăng nữa. Nhưng cho đến kỳ thi vào lớp 10, và toàn bộ cấp 3, thì thấp nhất là  điểm 7.   Là do cách nhìn nhận, cách chấm, cách trình bày của môn Ngữ Văn cấp 3 khác so với cấp 2, hay là do ngòi bút tôi thực sự đã rèn giũa được gì khi bước qua một dấu mốc nào đó của tuổi? Đó là một thắc mắc thi thoảng lại lạc qua suy nghĩ của tôi nhiều năm về sau này. Nhưng có lẽ, nếu ngày đó cô giáo dạy văn không tặng con điểm tối đa cho 1 bài luận và  nói rằng “Em viết hay mà, em có thể viết, viết tất cả những gì mình suy nghĩ được.” Thì hẳn là suốt những năm tháng đi học, tôi chỉ dám rụt rè bám lấy cuốn văn mẫu và chẳng bao giờ có nổi một chính kiến riêng cho mình.

Tôi có một người bạn hơn tuổi, đi thi văn vào lớp 10 chỉ được 2 điểm. Thế nhưng anh chẳng hề phải là người nông cạn và ít chữ. Thậm chí, những suy nghĩ của anh ta rất có chiều sâu. Những ngày đầu tôi quen người bạn ấy, khi nhìn thấy một cảnh tượng đẹp đến nao lòng, anh có thể sững sờ và thốt lên những lời miêu tả, ca ngợi hay tuyệt.  Nhưng bảo anh đặt bút viết lại, cả một trang giấy dài chỉ vỏn vẹn 2 chữ : "Cảnh đẹp!".

Tuy vậy, giờ đây, theo thời gian và sự cần mẫn, trên tất cả là mong muốn viết, được viết, được lưu giữ lại những cảm xúc quý giá và bất chợt của mình bằng ngòi bút, mặc dù chưa phải là một cây bút sắc sảo, nhưng anh ta đã có thể viết được những đoạn tản văn khá dài, bằng cảm xúc thật sự của mình. Mà những gì chứa cá tính và xúc cảm riêng, thì sẽ mang theo sự thu hút.

Điểm số của môn văn thực sự chẳng thể ngăn bạn viết bất kỳ điều gì. Ban đầu có thể chỉ là một đôi ba câu ngắn ngủi. Sau đó kéo dài dần lên. Ở trường học, chúng ta được giao những đề văn năm trong khuôn khổ, những bài luận đòi hỏi barie chấm chặt chẽ. Nhưng ở đây thực sự chẳng có bất kỳ một trường học nào, không ai chấm điểm cho bạn, không con điểm nào dùng để tổng kết lực học, không gì làm sợ hãi và ngăn trở bạn viết. 

Qua một bài tản văn của tác giả Phạm Lữ Ân mà tôi từng đọc khá lâu, cũng nói về vấn đề này, tôi tình cờ được biết một chuyện khá thú vị, rằng có một cô Magaret Mitchell – nhà báo chuyên về tiểu sử. Một người bạn của cô đã cười cợt và nói “Tưởng tượng xem, một người ngờ ngệch như Peggy lại viết tiểu thuyết.” Và kết quả thế nào? Cho dù bạn chưa bao giờ đọc tiểu thuyết hay xem phim, ắt hẳn bạn cũng từng biết đến cái tên “Cuốn theo chiều gió” – tác giả Magaret Mitchell.

Tôi biết, không chỉ riêng tôi, trong cuộc đời mỗi người dù ngắn hay dài  đều có ít nhất nhiều hơn một câu chuyện đặc biệt để kể. Vậy tại sao bạn không viết nó ra, chẳng biết chừng, bạn sẽ không thể dừng bút lại nổi cho đến khi nó trọn vẹn trở thành một cuốn tiểu thuyết.

Cũng qua Phạm Lữ Ân, tôi biết được một câu nói rất hay của E.L DOCTOROW: “Viết là một cuộc thám hiểm, bạn bắt đầu từ số 0 và học trên đường đi.”

Bạn chọn cách viết, không chỉ là đơn thuần là thế,  mà còn là tự chỉnh sửa kỹ năng viết của bản thân, tự biết cách đặt câu, dùng dấu, biết vẽ lên mọi màu sắc bằng ngôn từ riêng mình. Biết chăm chú quan sát những gì người khác viết ra, học hỏi và cảm nhận sâu hơn về cuộc đời. Tất cả mọi thứ chung quanh đều có thể là nguồn cảm hứng để bạn đặt bút, kể cả là từ một buổi sáng dậy và cảm thấy chẳng biết mình muốn gì, cho đến một buổi tối thú vị ngồi góc phố cổ Tạ Hiện uống bia cỏ. Tất cả, nhìn giản đơn, nhưng qua góc nhìn riêng, nó sẽ là một đề tài hấp dẫn và thú vị với những độc giả khác.

Tôi luôn mong muốn được viết truyện, mực dù trình độ của tôi mới chỉ dừng lại ở những đoạn tản văn, nhưng biết đâu đấy sẽ có một ngày...^^

Cuối cùng một lần nữa, tôi khẳng định viết chẳng hề dễ. Mọi thứ bạn viết ra và chia sẻ sẽ nhận được những nhận xét nhiều chiều. Bạn hoàn toàn có quyền mong đợi những lời khen và e dè những câu chê bai. Thế nhưng nếu không viết, làm sao bạn biết được điều gì sẽ dành cho mình. Tôi bị ấn tượng mạnh bới một câu nói nổi tiếng : "Có những người không dám bước đi vì sợ gãy chân, nhưng sợ gãy chân mà không dám dước đi thì không khác nào chân đã gãy."

Hy vọng, bạn sẽ để ngôn từ giúp mình vững chắc bước đi.

KHOẢNG CÁCH CỦA SỰ CHỜ ĐỢI

Hôm vừa rồi bạn tôi có đưa cho xem một đoạn status của chị Trang Hạ. Mở đầu bằng câu hỏi:

Nếu có một chàng trai nói với bạn: "Anh sẽ đi du học vài năm, vì thế, trước khi lên đường, anh muốn nói với em rằng, anh yêu em!", thì bạn nghĩ sao? Bạn sẽ nhận lời chứ? Bạn sẽ tình nguyện chờ anh ấy chứ? Bạn sẽ bắt đầu một cuộc marathon tình yêu trên Yahoo chat và Messages của Facebook chứ?"

Thực lòng đọc xong đến đoạn này, tôi có đôi chút thất vọng. Vì trước nay trong mắt tôi Trang Hạ luôn là một người có tư tưởng độc đáo và táo bạo lắm, đủ để khiến mỗi lần đọc được những gì chị viết – thường khiến những cô gái trẻ như tôi bị ảnh hưởng nhiều, thậm chí đôi lúc có cảm giác “bừng tỉnh” - vì lối suy nghĩ mới mẻ lạ lẫm ấy. Nhưng lần này, Trang Hạ lại nhắc đến một vấn đề “cũ” và xa lắc từ đời nào, hơn thế cách giải quyết của chị cũng chẳng làm tôi tâm phục khẩu phục. Âu cũng là phong độ nhất thời.

Trong đoạn status, để giải quyết câu hỏi trên, Trang Hạ viết khá nhiều, nhưng tóm gọn lại như thế này:

1. Nếu bạn đồng ý chờ người con trai kia, bạn sẽ phí phạm những năm tháng tuổi trẻ không thể quay lại của mình. Có người yêu mà như không, bỏ lỡ bao cuộc vui dự định chỉ vì cái gọi là “chờ đợi”.

2. Những chàng trai muốn bạn chờ đợi, âu cũng là kẻ ích kỷ chỉ muốn đặt chỗ lót dép mà không biết mình có đủ khả năng để khiến bạn hạnh phúc không?

Thế đấy, cuối cùng chị Trang Hạ kết luận rằng: "Nếu yêu bạn thật lòng, người con trai sẽ để bạn tự lựa chọn cảm xúc và quan hệ, để bạn tự do chọn những gì bạn thấy hạnh phúc, vào bất cứ lúc nào. Chứ không ràng buộc bạn bằng bất cứ thứ gì, một lời tỏ tình từ thế kỷ trước, một lời hứa, một cái hẹn, một lời nói, một danh nghĩa... Bởi vì nếu thật sự yêu, người con gái sẽ tự nguyện chờ đợi, mà không cần một lời hứa hẹn ràng buộc nào cả."

  

Nói thật nhé, bản thân tôi biết rất nhiều những chuyện tình yêu xa, mà người con gái sẵn sàng ở lại chờ đợi người con trai mình yêu vài năm trời chẳng ngại ngần. Và trước những lo lắng phân vân của những cô gái này về việc cách trở địa lý sẽ khiến tình yêu phai nhạt, hay lo lắng bạn trai đứng núi này trông núi nọ, không tin tưởng nhau… bla bla, tôi đều khuyên họ: Nếu yêu, thì hãy cứ chờ! Vì đối với tôi, quan trọng nhất vẫn là cảm giác của chính những người trong cuộc, là trước những thứ ngại ngùng lo sợ xa xôi kia thì hiện tại cả hai đều sẽ vỡ òa trong hạnh phúc đến thế nào khi nhận được sự yêu thương đáp lại của người kia.

Sống là cho hiện tại, nên trong tình yêu cũng đừng để lý trí xen vào quá nhiều mà bỏ lỡ những giây phút ban đầu tuyệt diệu ấy. Đương nhiên việc cân nhắc suy nghĩ trước khi nhận được lời tỏ tình ở trên là điều nên có, nhưng nếu ở trong hoàn cảnh cô gái ấy – tôi sẽ tự hỏi mình liệu có yêu anh chàng kia không, chứ không phải vắt óc tính toán xem rồi mình sẽ lãng phí bao nhiêu năm tuổi trẻ để nằm nhà nhớ nhung một người cách xa cả nửa vòng Trái Đất.

Vì vốn dĩ, đó mới là Tình Yêu. Mà thực tế, có ai bắt bẻ “chờ đợi” phải là một hành động tiếp diễn mãi mãi trong tương lai đâu?

Đừng nói với tôi rằng bạn sẽ hoàn toàn tin tưởng người con gái mình yêu sau khi nhận được lời hứa chờ đợi trong nước mắt trên sân bay ngày từ biệt. Cũng đừng gân cổ cãi cho bằng được bạn đã nói là sẽ làm, đã hứa là không bao giờ thay đổi. Bởi vì cảm xúc của con người kỳ lạ lắm, nó không phải là thứ hiện hữu trước mắt như cái chân cái tay để bạn có thể tha hồ điều khiển, để một hai nói thế nào là sẽ y nguyên thực hiện như vậy. Mỗi ngày trôi qua, cảm xúc vì nhiều điều tác động mà dễ dàng lay chuyển từng chút một, để đến khi bạn giật mình phát hiện ra, thì trái tim đã lỡ không dành riêng cho một người duy nhất nào đó nữa rồi.

Nếu như bạn hiểu rõ những điều đó. Thì rồi bạn sẽ tự nhiên nhận ra rằng, muốn ai đó chờ đợi mình không phải là một hành động ích kỷ, nhất là khi người đó là người ta dành hết chân tình yêu thương. Tôi nghĩ lời hứa được sinh ra để con người ta tin tưởng nhau hơn, giống như ánh nắng sớm mai xóa mờ đi làn sương lõng bõng, để cho cảnh vật hiện lên rõ nét hơn một chút trước mắt người đi đường. Nhưng lời hứa, không phải là văn bản pháp luật để người hứa hay người nhận được lời hứa ấy bắt buộc phải thực hiện nó và sợ hãi bị trừng trị nếu trót lỡ quên đi.

Thế nên, chàng trai muốn cô gái hứa hẹn chờ đợi mình vài năm – chẳng có gì xấu xa đáng lên án.

Và cô gái ở nhà, nếu có lỡ không thể giữ mãi lời hứa ban xưa. Cũng là lẽ dĩ nhiên ai ai cũng hiểu.

 Tuổi thanh xuân của chúng ta, là do bản thân tự quyết định. Cũng như tình yêu sẽ lãng mạn và ngọt ngào hơn, với những cô gái thông minh hiểu rõ được giá trị bản thân mình chứ không phải ngày ngày lo sợ nếu không kè kè bên cạnh thì người yêu sẽ hú hí bên những cô nàng Tây xinh đẹp nóng bỏng hơn. Chỉ là chờ đợi thôi chứ đâu phải mua cùm đeo vào chân, để không thể tự do bay nhảy hay bỏ lỡ tháng năm tuổi trẻ tươi đẹp gì đó?

Thà câu hỏi ở trên như thế này:

"Anh sẽ đi du học vài năm, vì thế, trước khi lên đường, anh muốn nói với em rằng, em cưới anh nhé/ở lại với anh một đêm nhé/ có con với anh nhé…?”.

Thì tôi nghĩ mới đáng, cho những cô gái như chúng ta phải đau đầu mà suy nghĩ, đắn đo lo lắng cho tương lai !

ĐÀN ÔNG VÀ CÁI VÍ MỎNG

Hồi lâu rồi tôi có đọc trên mạng một chia sẻ không còn nhớ của bạn nào, rằng, trong đám bạn trai của bạn ấy, anh nào dùng ví xịn chắc chắn là anh hiếm tiền nhất bọn.

Có lẽ bởi cái ví da đắt tiền của anh ấy không nhét nổi nhiều tờ tiền cho lắm. Đi ăn cả đám nếu có chi trả cũng rất rón rén. Còn anh nào không dùng ví da lại là anh chàng hào phóng nhất, luôn móc tiền ra trả cho cả đám một cách rất hồn nhiên. Và tất nhiên, tiền cũng nhiều nhất đám, nhiều tới nỗi chẳng cái ví da nào đựng nổi cả cục.

Không thấy bạn ấy nói đến mệnh giá của những tờ tiền. Tuy nhiên hình dung ra cái cách ứng phó với tiền cũng đã thấy ngộ nghĩnh. Như thể nhìn thấy trong đó cả phong thái của chủ nhân. Dù cố gắng tránh lỗi sơ đẳng là lấy tiền ra để xét đoán người, nhưng rõ ràng, trong câu chuyện ấy hoàn toàn không hề chỉ định nói về tiền, mà còn nói về đàn ông trong mắt đàn bà. Và tiền chỉ là một phản chiếu nào đó của người đàn ông đang đứng sừng sững.

Có lần tôi đi dạo phố với một anh bạn học cũ. Chúng tôi tìm được một chiếc áo sơ mi trắng cho anh ấy ở một sạp hàng dọc phố, tôi nghĩ anh ấy mặc áo này sẽ rất vừa và đẹp. Giá rất mềm vì là sạp bán lẻ trên phố du lịch. Rất bất ngờ là anh bạn tôi đã không mặc thử cũng không mua cái áo đó. Anh dắt tôi vào cửa hàng thời trang lớn cách đó năm mươi mét và mua đúng cái áo đó, với giá đắt hơn khoảng ba trăm ngàn. Tôi rất kinh ngạc.

Tôi hỏi sao anh kỳ quặc thế? Không phải cùng nhãn hiệu, cũng chính là cái áo này sao? Cửa hàng này nó có bảo hành áo sơ mi cho anh à? Hay đàn ông thì cứ phải vào cửa hàng xịn mới thấy tự tin, còn em mua ở hè phố của chợ đêm thì làm anh mất tư cách?

Anh bạn tôi điềm đạm nói:
- Ai cũng như em, thì những cửa hàng lớn họ sập tiệm hết ư? Mình sống thì mình cũng phải cho người khác sống nữa chứ!
Tôi sực nhớ ra anh bạn tôi cũng là một chủ doanh nghiệp, và anh ấy cũng đang phải cạnh tranh rất dữ dội trong kinh doanh. Có thể, tôi là đàn bà nên trong mắt tôi chỉ có mệnh giá của tờ tiền. Còn trong mắt anh bạn đàn ông ấy, tiền chỉ là một thông điệp!


Chả trách, nạn nhân của mua chung, nhóm mua, shopping tập thể toàn là… đàn bà! Bị mắc mồi giá rẻ nên sẵn sàng bỏ tiền ra cho một thứ vốn không nằm trong dự định chi tiêu của bản thân. Và về bản chất quản lý tài chính gia đình, đó chính là những đồng tiền lạm chi, đẩy ngân sách gia đình vào nguy cơ ngay lập tức.

Hóa ra có lúc, cái đồng tiền tưởng “được rẻ” của đàn bà như thế lại chẳng bằng cái đồng tiền tưởng “chi đắt” của đàn ông!
Tôi nghĩ nhìn vào việc đàn ông kiếm tiền và tiêu tiền, ta có thể phán đoán ra năng lực giỏi giang và đẳng cấp văn hóa của người đàn ông đó. Đàn ông kiếm tiền là năng lực, tiêu tiền là văn hóa.Thật bi kịch nếu có tay đàn ông nào vỗ ngực nói: “Tôi kiếm tiền thì rất có văn hóa, và tiêu tiền thì rất… có năng lực!”. Ôi trời!


Cho nên, tôi chẳng quan tâm việc đàn ông tiêu tiền thế nào, anh mua siêu xe hay anh đòi bạn gái chi trả nửa tiền cho bữa cà phê! Nhưng, đàn ông ví dày hay mỏng có lẽ chẳng quan trọng bằng việc, anh đừng để việc tiêu tiền của mình thành thị phi và đàm tiếu của đám đông!
Kiểu như họ nói, ví anh rất xịn! Nhưng mỏng!

LẠI NÓI VỀ KINH TẾ VN

Một câu hỏi thường trực trong tâm trí nhiều người là sức khỏe kinh tế thực sự đang ra sao mà thấy sao có nhiều dấu hiệu trái ngược nhau quá. Nhìn quanh, ai cũng nói chuyện doanh nghiệp tư nhân rơi rụng đến con số hàng chục ngàn, thậm chí cả trăm ngàn, ai cũng có quen biết với một người vừa mới thất nghiệp và ai cũng thấy làm ăn ngày càng khó khăn, thậm chí đến chỗ bế tắc. Các đại biểu Quốc hội than nghe còn bi đát hơn như “Tình hình kinh tế gay go lắm rồi”.

Nhưng lùi lại một chút, nhìn vào các chỉ số quan trọng thì thấy tình hình đang cải thiện: lạm phát được kềm chế, tỷ giá ổn định, cán cân thương mại tương đối cân bằng, xuất khẩu tăng trưởng tốt, và đặc biệt thị trường chứng khoán đang ấm dần lên.

Tìm đâu ra một góc nhìn khách quan, có thể tin cậy được!

Trong một tài liệu bằng tiếng Anh tôi được đọc qua, Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright kết hợp với Trung tâm Ash thuộc trường Harvard Kennedy School lại một lần nữa đưa ra những nhận định sắc bén, phân tích thẳng những vấn đề của nền kinh tế.

Trước hết bản báo cáo cho rằng Việt Nam vừa thoái khỏi một tình hình nguy cấp, nền kinh tế suýt đổ vỡ cách đây khoảng 12 tháng. Nhưng nền kinh tế không phải đang phục hồi mà đúng hơn là rơi vào tình trạng trì trệ kéo dài. Muốn thoái khỏi tình trạng này, Việt Nam phải dọn dẹp hệ thống ngân hàng, tiếp tục cải tổ khối doanh nghiệp nhà nước và hồi sức cho khu vực tư nhân trước khi thành tựu của 14 năm qua bị xóa sạch.

Tuy nhiên dường như không ai muốn hành động gì, không muốn thay đổi hiện trạng vì 5 nhầm tưởng (myths) khá phổ biến trong giới lãnh đạo.

-          Nhầm rằng: Khủng hoảng đã qua, tình hình đang dần cải thiện (nên không cần làm gì cả);

-          Nhầm rằng: Giải quyết nợ xấu của hệ thống ngân hàng không cần phải dùng đến ngân sách Chính phủ (nên vốn VAMC chỉ có 500 tỷ đồng);

-          Nhầm rằng: Các tập đoàn, tổng công ty có thể tự tái cấu trúc bằng các kế hoạch do chính họ soạn thảo (theo kiểu tự mình nắm đầu tóc kéo lên khỏi bùn);

-          Nhầm rằng: Có thể phục hồi khu vực tư nhân bằng các biện pháp tài khóa (giảm thuế) và tiền tệ (giảm lãi suất) (trong khi thực tế các thành tựu của Luật Doanh nghiệp đang gần như bị xóa sổ dần);

-          Nhầm rằng: Khu vực nông nghiệp có thể tiếp tục là tấm đệm, giảm sốc cho nền kinh tế, thu nhận hết lượng lao động công nghiệp bị mất việc (thực tế nền nông nghiệp rất dễ bị tổn thương, môi trường đang ô nhiễm, sức nông dân đã cạn).

Khác với lần khủng hoảng cuối thập niên 1990, lúc đó Việt Nam đã đưa ra những cải cách mạnh mẽ, nhất là việc cho ra đời Luật Doanh nghiệp năm 2000 nên kinh tế phục hồi nhanh chóng và bền vững trong nhiều năm liền, lần này chính sách chỉ thấy xoay quanh hai chuyện “nới lỏng” và “thắt chặt” nên nền kinh tế cứ giật cục, tăng trưởng cao thì lạm phát nhiều, kềm chế lạm phát thì kinh tế trì trệ. Ba chương trình cải cách lớn về doanh nghiệp nhà nước, hệ thống ngân hàng và đầu tư công hầu như chưa triển khai được gì cụ thể. Nợ xấu mà giải quyết theo cách như hiện nay chỉ là tạm thời khoanh nó lại, chuyển sang tương lai.

Nếu cứ để yên như thế này thì nền kinh tế sẽ chỉ còn tăng trưởng khoảng 3%, khó khăn kéo dài, doanh nghiệp tư nhân tiếp tục phá sản, thất nghiệp tiếp tục lan rộng.

Riêng tôi chỉ bổ sung thêm một ý: Nền kinh tế Việt Nam trước nay phát triển chủ yếu nhờ yếu tố vốn. Nay tín dụng không tăng thì làm sao có tăng trưởng? Tín dụng chắc chắn sẽ không tăng mạnh vì ngân hàng đang lo dọn dẹp lại bảng cân đối tài chính cho lành mạnh, doanh nghiệp cũng không còn sử dụng đòn bẩy nợ mạnh mẽ như trước, sức lực cũng không còn để đi vay chịu rủi ro. Nợ xấu mà giải quyết theo cách kéo dài trong năm năm thì ngân hàng càng không có sức lực hay động lực đâu để cho vay. Trong bối cảnh đó, như một quy luật bù trừ về khoản trống vốn, nhiều lãnh vực quan trọng của nền kinh tế tiếp tục rơi vào tay đầu tư nước ngoài, kể cả trực tiếp lẫn gián tiếp.

ROOM VỚI CHẢ KHÔNG ROOM

Không biết từ đâu trong kho từ vựng tài chính – chứng khoán của Việt Nam có thêm từ “room” được dùng theo nghĩa “tỷ lệ sở hữu cổ phiếu tối đa (đặc biệt của các công ty niêm yết) [dành cho nhà đầu tư nước ngoài]”. Các câu như “Tháng tới sẽ đề xuất Chính phủ nâng room cho khối ngoại”, “Nới room  ngân hàng cho khối ngoại”… xuất hiện thường xuyên trên báo chí chính thống, thậm chí trong phát biểu của các quan chức nữa.

Trong khi đó, thuật ngữ tài chính – chứng khoán nước ngoài không có chữ “room” dùng theo nghĩa này. Các hãng tin khi tường thuật cùng nội dung như báo trong nước họ dùng từ theo cách bình thường như “foreign ownership limit”, “ceiling ownership for foreign investors”…

Có lẽ ban đầu người ta dùng từ “room” theo kiểu tiếng Anh giao tiếp (chỗ, còn chỗ) (There is no more room for foreign investors in that company), rồi quen miệng nói qua tiếng Việt luôn. Biết đâu lâu ngày tiếng Anh lại chấp nhận từ này theo nghĩa mới!!! Chỉ có điều khi chuyện đó chưa xảy ra, khi nói bằng tiếng Anh, đừng dùng từ “room” theo nghĩa nói trên kẻo người ta không hiểu gì hết.

Xin kể thêm một số từ tiếng Anh và tiếng Việt nhìn qua tưởng tương đương trong khi thực tế trái nghĩa nhau rất dễ gây hiểu nhầm.

- Từ “xã hội hóa” mà dịch thành “socialization” nghe hay quá gì nữa? Nhưng thực tế hai từ này có nghĩa khác nhau xa. “Xã hội hóa” trong tiếng Việt có nghĩa mở cửa những lãnh vực trước đây chủ yếu của nhà nước lo, nay mời tư nhân hay tổ chức khác tham gia. Chẳng hạn khi nói xã hội hóa các hoạt động y tế, có nghĩa cho phép mở phòng khám tư, bệnh viện tư, cho tư nhân tham gia đầu tư mua sắm máy móc để cùng kinh doanh… Xã hội hóa còn hàm nghĩa… thu tiền chứ không miễn phí như xưa!

“Socialization” trong tiếng Anh lại có nghĩa một quá trình cá nhân tương tác với xã hội, tiếp thu các chuẩn mực, giá trị của xã hội để sống với người khác như một thành viên xã hội. Ngoài ra, còn có từ “socialized medicine” lại có nghĩa chính phủ can thiệp điều hành hệ thống y tế để có thể chăm sóc cho tất cả người dân bằng tiền thuế (cho nên hàm ý ngược lại nghĩa của từ tiếng Việt).

- Từ “thương mại hóa” trong tiếng Việt thường hàm ý chê bai, như “thương mại hóa” giáo dục, “thương mại hóa” báo chí. Ý muốn nói đây là những lãnh vực lẽ ra là phi lợi nhuận, không nên dùng làm phương tiện để làm giàu, kiếm lợi nhuận nhưng đã bị “thương mại hóa”. Trong khi đó, “commercialization” trong tiếng Anh chỉ là quá trình đưa một sản phẩm hay một phương pháp sản xuất vào kinh doanh. Ví dụ một người làm ra cái máy cắt cỏ nhỏ gọn, nay tìm đối tác có vốn để cùng nhau “thương mại hóa” sản phẩm.

- Như một post trước tôi có nói sơ qua, hóa ra “criminalization” không phải là hình sự hóa theo kiểu chúng ta thường hiểu; nó chỉ là quá trình định danh một tội phạm vào luật hình sự đi kèm là mức phạt tù hay tiền… Ví dụ, trước đây Việt Nam chưa có thị trường chứng khoán nên Bộ luật Hình sự 1999 đâu có các tội như giao dịch nội gián, thao túng giá chứng khoán. Nay xuất phát từ thực tiễn, nhà làm luật quy định (tức hình sự hóa) những hành vi như thế này liên quan đến thị trường chứng khoán là phạm tội hình sự “sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán”, mức phạt như thế kia… (Sửa đổi, bổ sung năm 2009). Cho nên “hình sự hóa” không mang ý nghĩa tiêu cực.

Trong tiếng Việt, cũng có hai cách hiểu nhưng cách hiểu “hình sự hóa” theo nghĩa lạm dụng pháp luật hình sự để giải quyết các quan hệ pháp luật hành chính, kinh tế, dân sự phổ biến hơn. Khi dịch cũng cần chú ý đến yếu tố này để khỏi dịch sai.

- Từ “propaganda” trong tiếng Anh hàm ý xấu, theo kiểu dùng những thủ thuật như lập đi lập lại, chọn lọc thông tin,  để tác động lên dư luận theo hướng mong muốn. Tuyên truyền dù sao cũng mang nghĩa trung tính. Nhưng một điểm thú vị là “Học viện báo chí và tuyên truyền” khi tự dịch tên mình sang tiếng Anh đã chọn “Academy of Journalism& Communication” chứ không dùng từ propaganda.

Còn khá nhiều từ nữa, có ai biết thì chia sẻ.

Bổ sung: Bác Giang Lê bổ sung cặp từ “budget deficit-bội chi ngân sách”.

Cái này phải nói lại từ đầu cho dễ theo dõi. Thu ngân sách dự trù 100 đồng nay chỉ thu được 90 đồng thì người ta gọi là “thâm hụt ngân sách”.

Thu 100 đồng mà chi đến 110 đồng thì người ta gọi là “bội chi ngân sách”. Vì vậy hai từ “thâm hụt ngân sách” và “bội chi ngân sách” là khác nhau. Ví dụ câu này: “Vì sao năm 2009 không thâm hụt ngân sách mà bội chi vẫn ở mức cao: 6,9%?”.

Trong khi đó “budget deficit” là chi nhiều hơn thu; “budget surplus” là thu nhiều hơn chi.

Vì thế dịch “budget deficit” là phải dùng cụm từ “bội chi ngân sách” chứ không phải là “thâm hụt ngân sách”.

Khổ nỗi những sách báo, tài liệu nào có dính một xíu đến nước ngoài như các nghiên cứu của các tổ chức tài chính quốc tế hay các bài dịch các tài liệu này hay các công trình có các tổ chức này tài trợ thì người ta dùng “thâm hụt ngân sách” theo nghĩa “budget deficit”. Như câu: “Thâm hụt ngân sách của Việt Nam cao nhất khu vực”… Thế mới gọi là mớ bòng bong từ ngữ tài chính ở Việt Nam.

NGHĨ VỀ CUỘC NỘI CHIẾN BẮC - NAM HOA KỲ

Haizz hôm nay tự nhiên cao hứng lại muốn xem lại phim GONE WITH THE WIND. Hehe cứ  nói đến bộ phim này là lại nhớ cái ngày mười mấy tuổi bị bố bắt đọc rồi cho nhận định về cuộc nội chiến bắc - nam. Sau 17 năm suy ngẫm và nhìn nhận lại  Cuộc chiến Nam Bắc Hoa kỳ chấm dứt 9 tháng 4-1865 thì mình thấy như sau:

Cuộc chiến Nam Bắc Việt Nam chấm dứt 30 tháng 4-1975.

Trong chiến tranh, các nhà lãnh đạo hai bên đều đã từng quen biết nhau, bắt tay nhau trong hội nghị và đôi khi dạ tiệc bên nhau.Thật mỉa mai, trên chiến trường chiến binh đối nghịch tàn sát nhau, dù không quen biết và không ân oán cá nhân.Vì vậy, sau cuộc chiến mà còn thù hận là vô nghĩa.Thế giới văn minh có luật lệ đối xử với hàng binh, bảo vệ di hài và nghĩa trang của cả hai bên, và tất cả đều có nghĩa vụ phải giúp đỡ vô điều kiện cho người tình nguyện đi tìm để mai táng di hài của chiến sĩ.Nghĩa tử, nghĩa tận là phương châm của cả nhân loại…Từ suy tư đó, tôi viết chuyện này cho các bạn…

Nhiều người tỵ nạn Việt Nam đến Hoa Kỳ  tìm hiểu về cuộc nội chiến hơn 200 năm trước đã thấy một vài thời điểm tương đồng với chuyện quê hương. Tháng 4 của Hoa Kỳ cũng là một ngày tháng đáng lưu ý của lịch sử Việt Nam. Cuộc nội chiến Nam Bắc Hoa Kỳ bắt đầu vào ngày 12 tháng 4-1861. Bốn năm sau vào ngày 9 tháng 4-1865, tướng Lee của miền Nam đầu hàng tướng Grant của miền Bắc. Xem trên báo thấy nghĩa trang quốc gia tại quận Arlington VA lại nhớ đến nghĩa trang Biên Hòa VN…Bây giờ là tháng tư, năm 2013. Nhớ đến tháng tư Việt Nam mâyc chục năm về trước…

Nội chiến Hoa Kỳ do 2 tướng Grant và Tướng Lee lãnh đạo:

Cuộc chiến tranh với hàng trăm trận đánh tại miền Đông Hoa Kỳ trong  4 năm đã làm cho quân hai bên chết 620 ngàn và hàng triệu người bị thương tích. Miền Bắc thắng trận, thống nhất đất nước, giải phóng nô lệ và hy sinh thêm vị anh hùng Mỹ quốc. Đó là tổng thống Lincoln.

Trong trận đánh cuối cùng, quân miền Bắc chiếm được Richmond là thủ đô của miền Nam vào ngày 2 tháng 4-1865. Hai ngày sau tổng thống Lincoln của Hoa Thịnh Đốn đến thị sát Richmond, bước vào dinh tổng thống miền Nam đã bỏ chạy. Tiếp theo là tướng Lee đầu hàng ngày 9 tháng 4 và vào ngày 15 tháng 4-1865, tổng thống Lincoln bị ám sát chết.

Vị tổng thống thứ 16 trở thành vĩ nhân thống nhất đất nước và giải phóng nô lệ nhưng chỉ vui với chiến thắng chưa được một tuần lễ.

Đa số người VN tại San Jose cả báo lẫn đài, dù đã mang quốc tịch Mỹ nhưng vẫn nhớ về quốc tổ, về Trưng Vương và các anh hùng dân tộc Việt Nam. Có lẽ sau gần 40 năm tỵ nạn, di dân Lạc Hồng tại Hoa Kỳ mang quốc tịch Mỹ, nhưng tôi nghĩ họ cũng cần biết thêm chút lịch sử của Hiệp Chủng Quốc với các dữ kiện căn bản của chương trình trung học.

Số là sau chiến tranh dành độc lập, Mỹ thắng Anh trở thành Hoa Kỳ với tổng thống Washington thì tiếp theo đến trận nội chiến chia đôi Nam Bắc là một vết thương đau đớn nhất.

Vào thời kỳ đó, nước Mỹ gồm các tiểu bang Đông Bắc có thủ đô Hoa Thịnh Đốn chủ trương giải phóng nô lệ. Tổng thống Hoa Kỳ là luật sư Lincoln tuyên bố quốc gia không thể có hai luật, một nửa có nô lệ, một nửa không.

Quân chính phủ miền Bắc gọi là quân đội Potomac, lấy tên của dòng sông diễm lệ chạy qua thủ đô. Các tiểu bang miền Nam sống về canh nông quyết đòi giữ lại chế độ nô lệ để khai thác cho nông nghiệp. Tổng thống miền Nam là ông Davis. Thủ đô miền Nam là Richmond và quân đội do tướng Lee chỉ huy được gọi là quân đội Virginia.

Nội chiến xảy ra trong hai nhiệm kỳ của ông Lincoln từ 1861 đến 1865 với hai vị tướng chỉ huy sau cùng là tướng Ulysses S. Grant của miền Bắc và tướng Robert E. Lee của miền Nam. Tuy miền Nam với các tiểu bang ly khai cũng bầu ra một tổng thống là ông Jefferson Davis nhưng nhân vật anh hùng miền Nam là tướng Lee.

Khi cuộc chiến Nam Bắc bùng nổ, nước Mỹ chia đôi. 11 tiểu bang miền Nam ly khai với 9 triệu dân và thêm 4 triệu dân nô lệ da đen. Chính phủ liên bang Hoa Kỳ còn lại 21 tiểu bang miền Bắc với 20 triệu dân.

Ông Robert Lee nguyên là tướng lãnh của quân đội Hoa Kỳ nhưng gốc người miền Nam. Ông đã từng là chỉ huy trưởng trường West Point.

Tháng 4-1861 khởi chiến Nam Bắc, tướng Lee được đề nghị chỉ huy quân đội miền Bắc nhưng ông không nhận và xin từ nhiệm để về đầu quân miền Nam tại Richmond, tiểu bang Virginia. Ông nói là không thể quay lưng với nơi ông đã sinh ra và trưởng thành.

Trong chiến tranh, ông lập được nhiều chiến công và là vị tư lệnh sau cùng của miền Nam đã quyết định đầu hàng.

Khi thủ đô Richmond của chính phủ miền Nam bị thất thủ, các sĩ quan đề nghị rút vào rừng đánh du kích nhưng tướng Lee không chấp nhận. Không một ai trong phe miền Nam phản đối hay trách cứ vị tư lệnh. Họ đã theo ông trong các chiến thắng vinh quang. Họ tiếp tục theo ông trong giây phút nhục nhã đầu hàng. Không ai biết bại binh sẽ được đối xử ra sao vì trong chiến tranh hận thù chất ngất.

Cuộc chiến tranh tương tàn đẫm máu làm tổn hại hàng triệu sinh linh Hoa Kỳ, tan nát các đô thị miền Đông và vùng Virginia. Tất cả đã thể hiện trong tác phẩm và cuốn phim bất hủ Cuốn Theo Chiều Gió mà chúng ta đã đọc cũng như coi nhiều lần suốt thời niên thiếu.

Ngay cho đến bây giờ, tác phẩm này vẫn còn là loại tài liệu được đem dạy ở trường học với sự say mê và hãnh diện của nhiều thế hệ Hoa Kỳ.

Đó là những bài học về cuộc chiến, giết người, đốt nhà, anh em một nhà, nồi da nấu thịt đã đem lại cho thế hệ nối tiếp.Tôi xin duyệt lại cùng quý vị câu chuyện hậu chiến Hoa Kỳ để so sánh với bài học chiến tranh Việt Nam. 

Câu chuyện đầu hàng

Trước tiên bắt đầu về câu chuyện đầu hàng. Sau chiến tranh, nước Mỹ sưu tầm và dựng lên khắp miền Đông hàng trăm viện bảo tàng. Mỗi tiểu bang ít nhất là một viện bảo tàng. Mỗi trận đánh trên trận địa xưa cũ với các di tích đều có một viện bảo tàng. Bằng hội họa, nhiếp ảnh, dữ kiện, thêm vào âm thanh ánh sáng người ta dựng lại lịch sử các cuộc thương thuyết, các cuộc điều binh và các trận liệt. Quân hai bên Nam Bắc, quân xanh, quân xám, các tướng lãnh, sĩ quan, binh sĩ và dân chúng. (Cái này Jenny nghe 1 anh ở Mỹ kể cho nghe)

Những cái chết đau thương và anh hùng của cả hai bên, những mối tình bất hủ, tràn đầy hình ảnh em hậu phương, anh tiền tuyến.

Xin nhắc lại một lần nữa, bài học phải bắt đầu từ câu chuyện đầu hàng. Đúng như vậy, trong hàng trăm bảo tàng viện về Civil War của Hoa Kỳ, thì viện bảo tàng Appomattox Court House ở Virginia là nơi nổi tiếng nhất vì dựng lên ngay tại ngôi nhà tướng Lee đã đến ký văn bản đầu hàng ngày 9 tháng 4-1865.

Tại đây, câu chuyện về vị tướng phe bại trận miền Nam lại được viết ra và hình ảnh của ông lại được chiêm ngưỡng nhiều hơn cả phe thắng trận. Lịch sử ghi lại rằng vào sáng ngày 9 tháng 4 cách đây 150 năm, thủ đô miền Nam là Richmond thất thủ, kỵ binh của miền Bắc cùng với 3 quân đoàn bộ binh vây hãm quân miền Nam hết đường tháo lui.

.

Bộ tham mưu của tướng Lee đề nghị phân tán để giữ lực lượng đánh du kích, nhưng tướng Lee quyết định đầu hàng. Vị danh tướng của Hoa Kỳ trải qua bao nhiêu chiến thắng nhưng sau cùng vì quân số và tiếp vận bị giới hạn nên đành bất lực chấp nhận thua cuộc. Với lá thư riêng ông gửi cho tướng Grant của miền Bắc yêu cầu thu xếp buổi họp mặt.

Ông Grant nhận được thư hết sức vui mừng và bỗng nhiên thấy hết ngay cơn bệnh nhức đầu ghê gớm hành hạ ông từ nhiều ngày qua.

Vị tư lệnh miền Bắc ra lệnh nghiêm cấm các sĩ quan và binh sĩ trực thuộc không được tỏ ra bất cứ hành động nào vô lễ với ông tướng tư lệnh miền Nam bại trận.

Trưa ngày lịch sử 9 tháng 4-1865, tướng Lee và một đại tá tùy tùng cưỡi ngựa vượt qua phòng tuyến đến nơi hẹn ước. Hình ảnh ghi lại hai người đi qua đoàn quân nhạc của lính miền Bắc thổi kèn chào đón. Các sĩ quan miền Bắc đưa vị tư lệnh miền Nam vào phòng họp. Nửa giờ sau tướng Grant và đoàn tùy tùng miền Bắc đến.

Cả hai vị tư lệnh đã biết nhau trong cuộc chiến tranh với Mễ Tây Cơ. Họ đã nhắc lại một thời bên nhau trong quá khứ. Tướng Grant sau này thú nhận là ông rất ngần ngại và thực sự hổ thẹn khi phải hỏi tướng Lee nói về quyết định đầu hàng.

Theo quy luật chiến tranh thời đó, quân miền Nam phải giải giới, tước bỏ khí giới và quân dụng. Tự do trở về quê cũ như các dân thường. Tướng Lee đồng ý nhưng chỉ đòi hỏi một điều sau cùng là yêu cầu cho binh sĩ của ông được giữ lại lừa ngựa, vì lính miền Nam đem ngựa từ các nông trại của họ đi chiến đấu. Không phải ngựa của chính phủ như lính miền Bắc.

Tướng Grant thỏa hiệp là sẽ không sửa chữa chính thức trên văn bản nhưng thực tế sẽ cho lệnh để lính miền Nam đem lừa ngựa về nhà mà xây dựng lại nông trại.

Thắng vinh quang, mà bại cũng anh hùng…(Thơ Cao Tần)

Sau này khi viết về văn bản đầu hàng, lịch sử ghi rằng đây là thỏa hiệp của những người quân tử (The Gentlement Agreement). Trên các bảo tàng viện và đặc biệt là bảo tàng viên ở Appomattox Virginia có tranh sơn dầu hình tướng Lee hiên ngang quắc thước trong bộ quân phục xanh dương, tóc và râu bạc, thể hiện hình ảnh người Mỹ anh hùng không bị khuất phục dù thua trận. Toàn thể nước Mỹ hiểu rằng khi một người Mỹ bị nhục, thì dù là Mỹ miền Nam hay Mỹ miền Bắc cũng là một người Mỹ bị sỉ nhục.

Đặc biệt là hình ảnh của phe bại trận lại được lưu ý hơn cả phe chiến thắng. Lá cờ rách của miền Nam thua trận treo tại thủ đô Richmond bây giờ lại là bảo vật hào hùng của bảo tàng viện đầu hàng.

Và hình tướng Lee cưỡi ngựa đi đến nơi họp mặt với đoàn quân nhạc miền Bắc chào đón. Hình tướng Lee ký tên xong ra đi được sĩ quan và binh sĩ miền Bắc tiễn đưa và vẫy tay chào.

Bây giờ hình tượng của tướng Lee tràn ngập ở miền Nam Virginia. Câu lạc bộ Lee, bảo tàng viện Lee, Fort Lee xa lộ Lee và các đồn trại của quân đội liên bang mang tên vị tướng thua trận như là một biểu tượng anh hùng. Bởi vì người Mỹ đã thấm nhuần bài học rất Hoa Kỳ. Bài học của người lính dũng cảm cả hai phe trong chiến tranh và người quân tử của thời hậu chiến.

Trong cuộc nội chiến tại nước Mỹ vào thế kỷ 18, sau cùng được thua thì cũng vẫn là nước Mỹ và người Mỹ.

Lịch sử của Hoa Kỳ quá ngắn ngủi và đạo lý của người dân tứ chiếng như Hiệp Chủng Quốc thì vốn không thể nào sánh với lịch sử và truyền thống đặc biệt của người Việt Nam. Nhưng sao mà di sản tinh thần của cuộc nội chiến Việt Nam để lại không đẹp đẽ chút nào. Những chiến binh anh hùng của miền Nam phải tập trung vào các trại khổ sai. Vợ con bị xua đuổi lên rừng làm kinh tế mới....

Chuyện nghĩa trang

Đã vậy, câu chuyện vẫn chưa xong. Qua bài học thứ hai, tôi xin kể thêm về vấn đề nghĩa trang và mộ phần của các liệt sĩ phe chiến bại tại Hoa Kỳ.

Tại nước Mỹ có một nghĩa trang quốc gia nổi tiếng khắp thế giới. Đó là nghĩa trang Arlington. Đây là nghĩa trang chính thức của liên bang Hoa Kỳ, của người miền Bắc trong trận chiến Bắc Nam. Thành lập tháng 5 ngày 13-1864 do bộ lục quân quản trị gồm 624 mẫu, chia làm 70 khu, dành chỗ cho 400 ngàn mộ chí. Phe miền Bắc đã mai táng các tử sĩ của liên bang tại đây.

Sau cuộc nội chiến, các tiểu bang miền Nam có hàng ngàn nghĩa trang lớn nhỏ chôn cất tử sĩ của phe bại trận và trên đó luôn luôn có lá cờ gạch chéo đã một thời tung hoành trên chiến trường.

Ngay sau khi chiến tranh chấm dứt, hoàn toàn không có tù binh, không có cải tạo tập trung, ai về nhà đó, cùng xây dựng lại quê hương.

Nghĩa trang bên nào bên đó tự lo lấy, xấu đẹp tùy sức. Nhưng điều đáng ngạc nhiên là ngày nay tại nghĩa trang quốc gia của phe miền Bắc ở thủ đô Hoa Thịnh Đốn có một khu chôn cất tử sĩ miền Nam với tượng đài gọi là Confederate Memorial.

Cũng phải nói rằng, thực sự sau nội chiến, dư vị cay đắng giữa Nam Bắc Hoa Kỳ vẫn còn nhiều. Dễ gì mà trút bỏ hận thù ngay sau khi hai bên chết cả gần một triệu người mà một số lớn đã giết nhau khi giáp mặt bằng gươm dao. Hai phe cùng đốt nhà của nhau và cùng tàn phá đô thị và nông trại, đôi khi có cả những hành động dã man như hãm hiếp đàn bà và tàn sát trẻ em. Cuộc chiến nào mà không có những lần quá độ.

Tuy nhiên, sau chiến tranh Nam Bắc, Hoa Kỳ lại xảy ra chiến tranh với Mễ Tây Cơ nên hai miền hận thù có dịp gần nhau và hàn gắn lại mối thương đau. Tại các tiểu bang miền Nam có biết bao nhiêu là tượng đài dựng lên để vinh danh chiến sĩ phe bại trận. 

Năm 1900 tức là hơn 40 năm sau cuộc chiến, quốc hội liên bang mở đầu cho giai đoạn hòa giải dân tộc và năm 1991 thì các liệt sĩ miền Nam được cải táng đưa vào một khu đặc biệt trong nghĩa trang Arlington gọi là Confederate Section. Tổng cộng gần 500 mộ phần quây tròn chung quanh một tượng đài do nhà tạc tượng danh tiếng là điêu khắc gia Moses Ezekiel thực hiện.

Trên đỉnh của chân bệ hình vòng cung như nóc tòa Quốc Hội là hình tượng cao 32 feet của một thiếu phụ tượng trưng cho miền Nam. Đây là hình ảnh bà mẹ của phe bại trận đã có con trai hy sinh cho cuộc chiến. Phía dưới là bài thơ đại ý như sau:

"Ở đây chẳng có vinh quang hay tưởng lệ.

Ở đây chẳng phải binh đoàn hay cấp bậc.

Ở đây chẳng có tham vọng hay mưu cầu.

Ở đây chỉ đơn thuần là nhiệm vụ.

Những người nằm ở đây đã hiểu rõ

là họ trải qua gian khổ, đã hy sinh

đã liều thân và sau cùng đã chết."

Đó là câu chuyện về các tử sĩ của phe thua trận tại Hoa Kỳ.

Cũng chẳng khác gì vần thơ bất hủ của Thanh Nam dành cho Nghĩa Trang Quân Đội miền Nam tại Biên Hòa.

... Ta như người lính vừa thua trận

Nằm giữa sa trường nát gió mưa

Khép mắt cố quên đời chiến sĩ

Làm thân cây cỏ gục ven bờ

Chợt nghe từ đáy hồn thương tích

Vẳng tiếng kèn truy điệu mộng xưa...

Vậy thì câu chuyện mộ phần của phe thua trận của Việt Nam thì ra sao? Chuyện Nghĩa Trang Quân Đội VNCH tại Biên Hòa mà chúng tôi đã có dịp giãi bày.

Nuớc Mỹ thực sự là nơi dạy chúng ta bài học làm người văn minh.

Xem lại lịch sử, chiến cuộc Nam Bắc Hoa Kỳ trong 4 năm rất khốc liệt, máu lửa và ghê gớm vô cùng.

Trong một thời gian ngắn các trận đánh dồn dập, các đô thị bốc cháy lửa cao ngút trời. Cũng tản cư, cũng loạn lạc và chiến tranh để lại các cánh đồng toàn xác chết trong các trận giáp lá cà, đâm chém nhau mặt đối mặt.

Nhưng rồi vết thương nào cũng phải được hàn gắn. Nước Mỹ đã có những bước ngoạn mục đầy màu sắc văn minh ngay từ khi chiến tranh chấm dứt để chấp nhận và tôn trọng người bại trận như những anh hùng. Phải chi những tướng lãnh vị quốc vong thân của Nam Việt Nam của quân đội Việt Nam Cộng Hòa mà hành xử như thế trong cuộc nội chiến Hoa Kỳ thì sẽ được phe thù nghịch tại Hoa Thịnh Đốn tôn vinh biết chừng nào.

Trong chiến tranh và hậu chiến luôn luôn cần có các nhà lãnh đạo, các tướng lãnh quân tử. Và nhà lãnh đạo quân tử là phải biết xưng tụng các bậc anh hùng trong hàng ngũ kẻ thù, biết nâng người xuống ngựa và biết tôn trọng các tử sĩ của hàng ngũ đối nghịch.

 Nước Mỹ ngày nay còn hùng mạnh bởi vì biết tôn trọng giá trị của phe đối nghịch.

Sống làm người dù ở hoàn cảnh nào, cũng không bao giờ muộn để học làm người quân tử. Về phần chúng ta trong những mối đau thương của những người bại trận, niềm đau thương nhất là ta đã bị đánh bại bởi những người không có khả năng quản trị đất nước, và thiếu bản chất quân tử.

Nhưng ta vẫn còn có thể sẽ đem xuống nấm mồ những ước mơ lạc quan. Trăm năm sau vào một ngày nào đó, các anh hùng của miền Nam sẽ được thế hệ con cháu Việt Nam cải táng vào nghĩa trang Quân Đội tại Biên Hòa. Con cháu người di dân có thể đem hài cốt chiến sĩ VNCH ở bốn phương trời về yên nghỉ với chiến hữu ở quê nhà. 

Trước khi chết, tổng thống Lincoln đã nói: "Người ta có thể từ bỏ mọi thứ, nhưng không ai bỏ được lịch sử. Trước sau gì, lịch sử của bậc anh hùng sẽ phải được dựng lại ở chính nơi mà những con người vĩ đại đã ngã xuống."

Trong thời kỳ nội chiến, tướng Lee của miền Nam Hoa Kỳ đã may mắn gặp được tướng Grant của miền Bắc. Người đã ngần ngại khi phải hỏi ông Lee về việc đầu hàng. Nhưng cả trăm danh tướng miền Bắc Việt Nam không có ông tướng nào đóng được vai trò của tướng Grant của Hoa Kỳ.

Cuộc chiến đã 40 năm qua, mà bây giờ những người Việt Nam chiến thắng vẫn chưa biết cách đối xử tử tế với các tử sĩ miền Nam.

Đó thật là điều bất hạnh cho Việt Nam.

P/S: (Tư liệu đuợc lấy từ nhiều nguồn)

NGỰC TO VỚI CHẢ NGỰC BÉ

(Tầng thuợng khách sạn Sofitel)

Nói thẳng nhé. Tôi cực kỳ dị ứng với các bạn hot girl thích khoe ngực, hoặc nổi lên nhờ khoe ngực. Tôi biết khi đọc những dòng này, nhiều bạn nam (+các bạn nữ khoe ngực) sẽ nhảy bổ ra bảo rằng chắc tôi hàng họ chẳng ra gì, rồi gato, rồi người ta đẹp thì người ta khoe, có gì mà phải xoắn... Dạ vâng, tôi nào đâu dám chê trách gì các bạn đâu, chỉ là tôi không thích, thì tôi bảo tôi ghét. Này, chẳng lẽ sinh ra làm con người khác động vật ở cái chỗ yêu ghét mà cũng cấm đoán nhau à?

Tôi không ghét bộ ngực của các bạn (thích còn chưa xuể ấy chứ :P), mà là tôi dị ứng với cách chủ nhân của nó khoe ra cho bàn dân thiên hạ trầm trồ khen ngợi ấy. Nào là mặc áo cổ trễ, cổ xẻ, cổ hở hết mức, cố gắng làm mọi cách để đùn đẩy cho càng ngồn ngộn lên càng đẹp, nhìn trông khổ sở hết sức. Ngày xưa ông bà ta có câu "ép dầu ép mỡ ai nỡ ép duyên", chắc hẳn các bạn nữ này đang vận dụng lời dạy bảo ấy rồi tự nhủ trong lòng thôi thì ta đành ép ngực chụp ảnh tự sướng ắt duyên sẽ đến chăng?

Không ép được thì có ngay công cụ làm đẹp hữu hiệu, đơn giản dễ dùng an toàn cho mọi lứa tuổi hiện nay - photoshop. Thế nên mới có chuyện một cô ả với thân hình nóng bỏng, số đo 3 vòng chuẩn căng, cùng khuôn mặt ngây thơ thánh thiện trước nay vẫn được đấng mày râu tôn vinh làm thân tiên trong mộng, giờ mới bị báo chí phanh phui ra là ngực xẹp lép, người chảy nhão. Người ngày xưa mê mẩn thì chép miệng thở dài, kẻ chê bai thì cười ha hả bảo người suốt ngày "cạp đất" mặc áo lót khoe thân thì cũng chỉ đến được thế thôi. Tiệt chẳng ai thương hoa tiếc ngọc bênh vực cho người đẹp, đau xót lắm thay!

Cái ngày còn vác sách đến trường đều đặn ngày 2 buổi, tôi chẳng hề để ý gì đến chuyện chăm sóc sắc đẹp hay luyện tập này kia cho form chuẩn dáng đẹp đâu. Càng không nghĩ ngực to lại có lợi thế đến như vậy. Thế nên hẳn nhiên tôi không thể lý giải được tại sao khi bọn con trai trong lớp chuyền tay nhau ảnh của một cô hot girl tên nửa tây nửa ta ngực bự như hai quả bưởi thời đó thì mặt mũi đứa nào đứa nấy lại phấn khởi hồng hào, miệng cười hi hí mắt long lanh đến vậy. Sau lơn lớn rồi, lên báo đọc có chuyện vì ngực nhỏ mà bị người yêu "đá" thì đúng là bá đạo trên từng hạt gạo, và nó dần khơi sáng lên trong tôi nhiều suy nghĩ về cái điều trước nay mình chẳng tơ tưởng tới ấy lắm.  

Bạn đã bao giờ đi dạ hội chưa? Tôi thì sau vài lần tham dự những bữa tiệc như thế, rút ra đối với chị em phụ nữ chúng ta, dạ hội chia làm 2 loại:

Loại 1: Đèn nê-ông sáng choang.

Loại 2: Đèn vàng mờ ảo.

Với mỗi loại lại có cách chọn trang phục và make-up khác hẳn nhau ngay. Nơi sáng rõ thì trang điểm nhẹ nhàng, nơi mờ ảo đậm đà rực rỡ thêm chút cho nổi. Nhưng nếu như bạn là một người may mắn có bộ ngực to và thân hình hoàn hảo, bạn biết cách khéo léo khoe chúng. Bạn chẳng cần phải quan tâm đến mấy chuyện cỏn con ấy làm gì nữa! Trong cái không gian mà ai ai cũng nhờ phấn son mà rạng rỡ hơn muôn phần, thì dù ngày thường bạn có xinh đẹp ngây thơ hot girl cỡ nào cũng không thể bì được một cô nàng nhan sắc bình thường nhưng ăn vận một bộ váy sexy ôm sát cơ thể, để lộ 3 vòng hờ hững với số đo chuẩn được đâu. 

Chính vì cái nguyên do nói ra chắc nhiều người ném gạch, nhưng thực tế vẫn diễn ra như cơm bữa ấy, mà không thể trách các bạn ca sĩ, diễn viên, hot girl... sau một thời gian nổi tiếng thì việc đầu tiên thường làm là đi nâng ngực. Bởi vì khi bạn ở thể tự nhiên, ống kính máy ảnh cùng lắm lia đến có lệ và rút ra vài tít bào khen bạn xinh đẹp. Nhưng nếu như bạn đã "nâng cấp", phóng viên có rất nhiều cách để nâng bạn lên trang nhất theo kiểu:

- Hot girl A sexy với bờ vai trần quyến rũ (vài trần --> váy quây --> ngực)

- Ca sĩ B bức tử (thả rông, lộ hờ hững...) vòng 1

- Diễn viên C lần đầu diện váy sexy khoe bờ ngực căng tròn...

Tất cả chỉ bắt nguồn từ bộ ngực ! (Và đương nhiên những điều tương tự cũng xảy đến với 2 vòng còn lại ;).

Trời ạ đến đây đừng thắc mắc vì sao tôi lại viết cái tiêu đề nghe bác học đến như vậy, thật ra thì chẳng có cái triết lý cuộc sống quá to tát nào bắt nguồn từ bộ ngực to cả. Nếu như bạn sinh ra đã sở hữu thân hình chuẩn căng không phải chỉnh thì, chúc mừng bạn, bạn đã có rất nhiều "vốn" trong tay. 

Còn không, ít ra hãy làm một điều gì đó để mọi người nhớ đến bạn, lấy thế mạnh của mình ra và tập trung phát triển nó lên, giống như rất nhiều những cô hot girl hiện giờ xuất phát điểm ban đầu từ bộ ngực to, và vẫn đang ngày càng được các cô chăm chút cho to lên kèm theo sự thay đổi chóng mặt từ đầu đến chân nữa đấy thôi. Thế nên dù bị thiên hạ dè bỉu bảo nhờ ngực mà nổi, nhưng không thể phủ nhận tên tuổi các cô ngày ngày vẫn nổi lên như cồn ít người sánh kịp.

Có nhớ chuyện bạn hot girl ngực bự bị tung ảnh ngày xưa thuở còn lép, phải vội vàng nhờ bạn lên thanh minh là hàng thật không? Đủ để hiểu thế mạnh và bản sắc của bản thân quan trọng như thế nào rồi đấy!