BUỔI TỐI LẠNH ĐÁNG NHỚ

Phóng xe khỏi hầm toà nhà lao vào đêm mưa gió rét mướt. Số tiền lương overtime vừa lĩnh nóng hổi trong túi nhưng chẳng giúp mình cảm thấy ấm lên chút nào. Thời tiết Hà Nội thay đổi thật đột ngột. Buổi sáng đi làm vẫn thấy nắng hưng hửng, đến cuối buổi chiều mưa gió đã gào thét ầm ầm ngoài cửa kính.

 Bảng điện tử trước cửa trung tâm điện máy ở ngã tư chạy lừ lừ một hàng chữ số: 22:37, đèn giao thông đã chỉ còn nhấp nháy màu vàng... tăng ga, mặc cho mưa gió cùng bụi cát châm những mũi kim nhoi nhói vào mặt vào cổ. Mình còn hơn 20 phút để chạy từ trung tâm thành phố về chỗ mình đang ở – thôi tiết kiệm phút nào hay phút đó.

Hôm nay ngày đầu đi làm overtime, muợn đuợc xe đứa bạn đi vì chỗ làm xa quá. Nhà lại chẳng còn chỗ nên phải gửi xe bên ngoài. Nhưng không may cho mình, chưa đến mười một giờ, cánh cổng có tấm biển “Nhận trông xe” đã khoá im ỉm, bên trong đèn tắt, tối om. Có lẽ thời tiết mưa gió này khiến ông bà chủ nhà không kiên nhẫn thức đợi khách như mọi hôm. Sau khi bấm chuông một đôi lần nhưng không thấy ai trả lời, mình vòng xe đi ngược trở ra ký túc xá sinh viên cách đó vài trăm mét. Bãi xe của ký túc xá mở cửa đến tận mười một rưỡi hoặc muộn hơn, có lẽ mình vẫn còn thời gian kiếm cái gì đó nóng nóng lót dạ. Gần nửa tiếng đi ngoài đường với chiếc áo công sở mỏng khiến năng lượng từ chiếc bánh kẹp Gogo Green mà tiệm KFC đưa lên văn phòng lúc sáu giờ tiêu hao sạch. Dạ dày mình bắt đầu  réo lên những tiếng óc ách ồn ào, vừa hay mắt  liếc thấy tấm biển ghi mấy chữ “Bánh khúc gia truyền” dựng bên chiếc chõ ở một góc vỉa hè.

Bà bán hàng thoăn thoắt bới lấy nắm bánh khúc màu sẫm dính hạt xôi trắng lấm tấm đặt vào gói giấy lót nylon, vừa bới thêm xôi bên ngoài vừa xuýt xoa “trời mưa gió thế này ăn bánh khúc là nhất”. Mình mở ví lấy tiền. Chẳng còn đồng lẻ nào, chỉ còn mấy tờ năm trăm nghìn vừa lĩnh lúc chiều. Bà bán hàng đang cầm lọ muối vừng định rắc vào bánh, thấy tờ tiền trong tay mình, liền bỏ luôn lọ xuống, giọng nói đang xởi lởi bỗng lạnh như ướp đá:

- Đưa tiền lẻ đi, không có tiền giả lại đâu.

- Nhưng cháu hết sạch tiền lẻ rồi.

- Thế thì thôi – bà ta ụp chỗ xôi bánh khúc trở lại chõ.

- Hay cô bán chịu cho cháu, mai cháu qua cháu trả.

- Biết mày ở đâu mà cho chịu. Ra hiệu tạp hoá đổi tiền đi rồi mua.

Theo hướng tay chỉ của bà bán xôi bánh khúc, mình đến trước cửa hiệu tạp hoá. Cửa hiệu đã dọn hết hàng vào trong nhưng vẫn mở cửa, một cô bé chừng mười lăm tuổi đang xếp lại mấy hộp các tông.

- Em ơi, đổi cho chị tờ năm trăm với.

Cô bé ngoan ngoãn cầm tờ tiền vào trong nhà. Có tiếng mắng nhiếc vọng ra nhưng cụ thể thế nào thì Phương nghe không rõ. Rồi cô bé quay lại, bối rối đưa trả tờ năm trăm ngàn cho cô, nói qua quýt.

- Cô cháu cầm hết tiền về rồi. Cháu chỉ dọn hàng thôi ạ.

Mình nhìn cử chỉ thiếu tự nhiên của cô bé giúp việc, chỉ thấy tội nghiệp chứ không thấy giận. Có lẽ cô bé mới bị bà chủ ở bên trong mắng cho vì không biết từ chối, đêm hôm khuya khoắt không lo dọn cho xong còn đổi tiền đổi nong, ngớ ngẩn. Ừ mà cô thấy mình cũng ngớ ngẩn thật. Hàng quán quanh đấy đã nghỉ hết, đường càng lúc càng vắng, điện thoại thì đã hết sạch pin, vậy mà vẫn đứng đực ra đây, hy vọng đổi được năm trăm ngàn ra tiền lẻ để mua xôi bánh khúc. Đáng ra mình nên gửi nhanh cái xe cho xong rồi về nhà mới phải.

Bãi xe của ký túc xá vẫn sáng đèn. Ông trông xe chìa chiếc vé ép plastic cáu bẩn, nhìn mình chăm chú một lát như nhận dạng tội phạm rồi mới mở lời. Câu nói của ông khiến mình lại thực sự lâm vào cảnh dở khóc dở cười:

- Cho xin tiền trước nhé.

- Sáng mai lấy xe cháu trả được không ạ?

- Bọn mày cứ leo lẻo bảo sáng mai con trả rồi sáng mai lại đùn đẩy loạn lên rồi lấy xe đi mất, tao còn lạ gì!

- Cháu không phải sinh viên đâu ạ. Nhà cháu trong B3.

- B3 gì mà B3, không trả tiền trước thì đi chỗ khác mà gửi!

- Giờ này làm gì còn chỗ nào bác ơi. Với cả cháu có tiền chứ không phải không có.

- Có tiền sao không trả?

- Nhưng cháu không có tiền lẻ.

- Thì đưa tiền chẵn rồi tao trả lại.

- Đây ạ – Mình rút ví chìa nhanh tờ năm trăm nghìn.

- Hả? Mày đùa tao đấy hả!

Nói dứt câu, ông trông xe giật lại cái vé trên tay mình, quày quả bỏ vào trong. Mình vừa bực mình vừa buồn cười, đành rồ ga chạy đi. Nếu không tìm được chỗ gửi xe, có lẽ mình sẽ phải  tính đến chuyện tạt vào nhà nghỉ nào đó để cả người và xe trú tạm qua đêm nay… Không, mấy nhà nghỉ đèn hồng ngoài đường lớn kia không phải là chỗ dành cho những người đàng hoàng. Thà mình đi sang tận đầu kia thành phố đập cửa nhà mấy đứa bạn hồi đại học để xin ngủ nhờ còn hơn!

Ánh sáng của một cabin đặt máy ATM của Vietinbank thu hút sự chú ý của mình. Tại sao mình không nghĩ ra sớm hơn nhỉ? mình có thẻ của một ngân hàng cùng liên minh thẻ với Vietinbank nên có thể dùng thẻ của mình rút tiền trên máy này. Mà ATM của Vietinbank thì cho phép rút cả tờ tiền polyme mệnh giá nhỏ nhất. Vậy là sắp được ăn xôi bánh khúc và gửi xe rồi…

Nhưng thông báo máy ATM ngừng hoạt động hiển thị giữa màn hình đã ngay lập tức dập tắt niềm vui nho nhỏ mới nhen lên trong tâm trí mình. Đêm càng về khuya mưa vẫn như trút ....không thể ngăn những cơn gió khô buôn buốt lùa sâu vào đường hô hấp, mình bắt đầu hắt hơi rồi ho, cổ họng cũng bắt đầu ran rát. Có lẽ phải bỏ ý định chạy xe lòng vòng tìm thêm điểm đặt máy ATM thôi, mình ốm đến nơi rồi... quả quyết dừng xe trước cửa một nhà thuốc.

Cửa cuốn đã hạ xuống một nửa nhưng biển hiệu hộp đèn của nhà thuốc vẫn sáng. Mình dựng xe nghiêng đầu nhìn vào. Người ngồi sau quầy hình như còn khá trẻ, đang vừa ghi chép nhãn thuốc vừa huýt sáo theo một bản nhạc trong bộ phim Hàn đang nổi. Mình ngập ngừng lên tiếng gọi rồi khom lưng chui qua cửa, vào bên trong. Người kia ngừng huýt sáo, ngẩng lên, có vẻ khá… kinh hãi khi bắt gặp bộ dạng tím tái xơ xác của mình. Mình nhìn lướt qua thuốc trong tủ kính, dõng dạc nói:

- Anh bán cho em một hộp Strepsils.

- Chị lấy Strepsils cam hay bạc hà? – người thanh niên bán thuốc hỏi, có vẻ cũng lấy lại bình tĩnh khá nhanh.

- Loại nào cũng được. Bao nhiêu tiền ạ?

- Một hộp hai nhăm nghìn.

- Thế anh cho em hai, à không, bốn hộp đi.

Người thanh niên bán thuốc đang lom khom lấy thuốc trong tủ, thấy mình nói thế thì ngẩng lên nhìn một cái, như muốn xác định cô nói thật hay đùa. Mình cười gượng gạo, chìa tờ năm trăm nghìn:

- Em còn mỗi tờ này, sợ mua một hộp thì anh phải trả lại nhiều, không bán.

- Bán chứ – người kia đứng thẳng dậy, vừa cho thuốc vào túi vừa cười – nhà thuốc làm gì mà không đủ bốn trăm mấy chục nghìn trả lại chị.

- Thôi, anh cứ bán cho em bốn hộp, đằng nào thì em cũng đang cần.

Nói đến đây mình hắt xì liền mấy cái, nước mắt nước mũi giàn giụa. Người thanh niên định đưa cái túi có bốn hộp Strepsils cho mình, thấy vậy lại bỏ hai hộp ra. Anh chỉ một hộp thuốc khác trong tủ kính.

- Hay là chị mua hai hộp Strepsils và một hộp Cảm Xuyên Hương này, vẫn hết từng ấy tiền mà lại chữa được hai triệu chứng. Chị hắt hơi nhiều như thế chắc là đi gió, bị lạnh. Uống Cảm Xuyên Hương với nước ấm sẽ phòng cảm mạo.

- Vâng, thế cũng được. À, nhà mình có bán giấy ăn không anh?

Sau một tiếng cười khẽ, hộp khăn giấy chìa ra trước mặt mình cùng một lọ thuốc muối sinh lý:

- Chị nhỏ cái này rồi hãy dùng giấy, nhớ xì mũi từ từ từng bên một.

Mình làm theo lời người thanh niên, tự nhiên cảm thấy rưng rưng trong mắt. Người thanh niên cúi xuống tiếp tục kiểm kê số thuốc, không nhận ra rằng những cử chỉ rất bình thường của mình đã khiến người đối diện xúc động thế nào. Xếp mấy tờ tiền vừa được trả lại vào ví, mình chào người thanh niên bán thuốc rồi vội vã quay về bãi xe ký túc xá, vừa kịp đẩy xe vào bãi gửi trước khi hết giờ. Ông trông xe dù vẫn cằn nhằn “sao không chuẩn bị tiền lẻ” nhưng không xua đuổi tờ năm mươi ngàn mà mình chìa ra. Bà bán xôi bánh khúc đã dọn hàng, nhưng mình cũng không thấy thèm hay tiếc chiếc bánh mua hụt nữa. Đồ ăn do một người không biết cảm thông và thay đổi thái độ còn nhanh hơn thời tiết như bà chuẩn bị có lẽ cũng chẳng ngon lành gì.

Mình rảo bước trên con đường nằm giữa hai khối nhà, lắng nghe tiếng chân của chính mình hoà nhịp với tiếng gió đập vào cánh cửa sổ nhà ai quên đóng. Từ lúc ở trong hiệu thuốc, mình đã bóc một viên Strepsils ra ngậm. Viên thuốc đang dần tan hết, mang theo vị ngọt của sirô cam và vị đắng của thuốc, cổ họng mình đã bớt đau rát so với lúc phóng xe trên đường. Khi mình mở cửa vào nhà, đồng hồ trên tường đã sắp chỉ mười hai giờ. Một buổi tối tưởng rằng chỉ gặp toàn những thứ lạnh lẽo, cuối cùng lại kết thúc bằng mấy viên Cảm Xuyên Hương uống với nước ấm, cũng chẳng đến nỗi nào. Trước khi chui vào chăn, mình bật điện thoại lên, cắm sạc và đặt lại chuông báo thức thành bản nhạc trong bộ phim Hàn đang nổi

KHI LỜI HỨA BỊ PHẢN BỘI

Nếu ai đó coi lừa hứa chỉ là một câu nói và việc giữ lời hứa chỉ là lời nói suông thì đừng bao giờ hứa gì cả.

Kể một câu chuyện với đứa bạn, bắt nó hứa lên hứa xuống là giữ bí mật xong tự dưng thấy chuyện của mình ai cũng biết. Có tý hẫng và niềm tin giảm đi một chút.

Muốn ai đó làm một việc cho mình, người ta đồng ý, kêu người ta hứa thực chất để chỉ lừa phỉnh bản thân rằng điều đó sẽ được đảm bảo thực hiện hơn, nhưng cuối cùng hứa vẫn chỉ là hứa, làm hay không lại là chuyện khác.

Tự hứa với bản thân phải thay đổi, phải mạnh mẽ, phải thế này, thế nọ, nhưng cuối cùng lời nói gió bay, lời hứa dù có được khắc sâu hơn thì vẫn không thắng được tình cảm bên trong của bản thân. Để rồi lại thất hứa với bản thân.

Suy cho cùng, lời hứa cũng chỉ là một dạng của lời nói, nặng hơn một chút nhưng nó có hiệu quả hay không lại phụ thuộc vào người nói ra lời hứa ấy.

Nếu phản bội lời hứa, chắc chắn sẽ không có chuyện gì xảy ra, thế nên nhiều khi người ta vô tư quá. Coi lừa hứa như trò đùa và vô tình hoặc cố tình phản bội lại chính lời hứa của mình.

Cứ lần nào nói với ai cái gì mình cũng bắt người ta hứa. "Hứa đi. Hứa là không được kể với ai đi", ai cũng "ừ" nhưng mình chẳng biết chuyện mình kể đó có được giữ kín ko nữa. Chỉ biết là khi bắt người ta hứa, mình sẽ có cảm giác an toàn hơn.

Rồi người ta có đi kể với ai hay không thì mình cũng không biết nữa, cũng không đi điều tra làm gì. Chỉ biết rằng nếu mình biết lời hứa bị phản bội thì niềm tin sẽ giảm đi rất nhiều thôi.

Hôm rồi, bắt một người bạn hứa sẽ thực hiện một việc cho mình. Thực ra thì việc đó cũng không khó. Và người đó nhận lời xong cuối cùng thì phản bội lời hứa một cách đau đớn. Tệ thật. Thế mới biết rất khó để bắt ai đó thực hiện lời hứa với mình đúng như lời người ta nói.

Vì lời hứa bị phản bội nên có rất nhiều chuyện đáng tiếc xảy ra. Giá như lời hứa được vẹn nguyên thì có lẽ không đã có nhiều chuyện không hay như vậy...

AI LÀ NGƯỜI XỨNG ĐÁNG ĐỂ BẠN NẤU NHỮNG BỮA CƠM NGON?

Giữa buổi chiều công sở bận rộn của tuần trước, một cậu bạn tôi post lên group chat của nhóm bạn link bài viết có tựa đề "Hãy yêu một cô gái biết nấu ăn". Lập tức cái link của cậu được các chàng trai trong nhóm hồ hởi phản ứng vô cùng tích cực, cậu bạn nào của tôi cũng đồng tính rằng con gái bây giờ không biết nấu ăn thì.. Vứt!

Tôi liếc qua cuộc hội thoại đó một vài giây, tiện tay gõ vào ô chat, bảo rằng khi nào hết bận, tớ sẽ viết một bài đặt tên là "Hãy yêu một chàng trai biết rửa bát".

Dường như câu nói của tôi là giảm nhiệt các anh chàng đi nhiều. Sau đấy không ai nói về chủ đề này nữa, chỉ duy có cậu bạn - người đã post link lên nhóm, trả lời yếu ớt rằng "Ăn xong đã mệt lắm rồi, chỉ muốn nằm thôi"..

Liệu đây có phải là một hiện thực rằng các bạn trai chỉ muốn đòi hỏi và đòi hỏi?

Gần đây tôi đọc được rất nhiều bài viết, đại thể như rằng hãy yêu một cô gái biết cái lọ, yêu một cô gái biết cái chai… Quy chuẩn cho con gái ở thời hiện đại ngày một nhiều và cao hơn. Không chỉ phải giữ gìn vẻ đẹp truyền thống, ý nhị, kín đáo, duyên dáng, lại còn phải năng động, có tài, thông minh, hiện đại.. Những quy chuẩn này còn có sức mạnh lớn hơn những chiếc áo corse thít chặt của nàng Scarlet hay những dải lụa bó chân thon của các cô nàng Trung Hoa. Các cô gái của chúng ta càng ngày càng tài giỏi, đa-zi-năng, vậy thì tại sao các cô lại không có quyền đòi hỏi?

Tôi nghĩ, đơn giản nhất, hãy đòi hỏi cho mình một anh chàng biết rửa bát.

Một chàng trai biết rửa bát có nghĩa là chàng được dạy bảo làm việc nhà, được dạy bảo phải giúp đỡ cha mẹ từ những công việc nhỏ nhặt hàng ngày, cho dù ở nhà chàng có bao nhiêu người phụ nữ đi chăng nữa.

Một chàng trai có thể xắn tay dọn mâm, bê đống bát nặng trịch hì hụi rửa hẳn sẽ là một người biết san sẻ và cảm thông cho mẹ, cho chị gái, cho em gái, và cho chính bạn gái sau khi chàng được "khoản đãi" một bữa cơm ngon lành. Chàng sẽ hiểu những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán bạn khi loanh quanh trong bếp, và số bát chàng phải rửa càng nhiều thì có nghĩa bạn đã vất vả để nấu cho chàng những món ăn đó như thế nào.

Một chàng trai không ngại rửa bát là một người đàn ông thực sự hiện đại ở xã hội này. Bạn đã bao giờ phải xử lý hàng chục mâm cơm cỗ trong khi các đấng mày râu ngồi xỉa răng rung đùi uống nước chè ở nhà trên mát mẻ? Anh chàng xứng đáng để bạn thương yêu sẽ phải là người giúp bạn từ những việc nhỏ mà không nhẹ như vậy, thể hiện sự khẳng khái là quyết đoán của chàng khi gạt bỏ những truyền thống hủ tục "hành hạ" người phụ nữ.

Một chàng trai tự nguyện rửa bát sau bữa cơm, có nghĩa là chàng cũng sẽ tự nguyên gánh vác một phần công việc nhà với bạn sau những giờ công sở mệt mỏi. Yêu thương không phải chỉ là lời nói, và điều bạn cần nhất trong một mối quan hệ bền vững và lâu dài chính là sự chia sẻ. Một người đàn ông không thể chia sẻ với bạn việc nhà, thì có thực là yêu thương bạn hết lòng như anh ấy nói? Trừ khi chàng đủ khả năng tài chính thuê cho bạn một cô "ô-sin" xịn, hoặc mua cho bạn một cái máy rửa bát để bạn có thể thảnh thơi hưởng thụ một chút an nhàn cùng chàng khi về đến nhà.

Thế nên là, các cô gái của tôi ạ. Nếu các chàng trai có thể đòi hỏi ở các cô tài nghệ nấu ăn, chơi đàn, viết lách, ham đọc sách, thì khi chàng tỏ tình, nhất định phải hỏi chàng có biết rửa bát không, và coi đó là một điều kiện cần để tuyển chọn và tìm kiếm người bạn đời lý tưởng sau này.

Vì bạn biết đấy, tôi nghĩ là một người đàn ông sẵn sàng giúp bạn rửa bát mới xứng đáng được bạn nấu cho những bữa cơm ngon hàng ngày.

NÓI THÌ DỄ ... ĐỂ VIẾT RA NHỮNG CẢM NHẬN THÌ KHÔNG HỀ DỄ

Tôi chưa bao giờ cho rằng viết lách là một chuyện dễ dàng.

 Ít ra thì đối với cá nhân tôi, khi viết một điều gì đó thì cần có hứng thú, mà ta thì chẳng thể điều khiển hứng thú đến với bản thân mình được. Oái oăm hơn nữa là cảm hứng của tôi chỉ xuất hiện sau 0h - thời gian mà phần lớn con người đã chìm vào giấc ngủ, nhưng cũng là khoảng dâng trào nhiều xúc cảm nhất trong ngày. (Chẳng thế mà mọi người hay tâm sự, tỏ tình tán tỉnh nhau vào lúc đêm đã về khuya hơn là so với ban ngày- khi mà mọi thứ trở nên sáng, rõ ràng và tỉnh táo )

Hồi cấp 2, môn văn của tôi chẳng bao giờ vượt quá được điểm 7 - cho dù cố gắng đến đâu đi chăng nữa. Nhưng cho đến kỳ thi vào lớp 10, và toàn bộ cấp 3, thì thấp nhất là  điểm 7.   Là do cách nhìn nhận, cách chấm, cách trình bày của môn Ngữ Văn cấp 3 khác so với cấp 2, hay là do ngòi bút tôi thực sự đã rèn giũa được gì khi bước qua một dấu mốc nào đó của tuổi? Đó là một thắc mắc thi thoảng lại lạc qua suy nghĩ của tôi nhiều năm về sau này. Nhưng có lẽ, nếu ngày đó cô giáo dạy văn không tặng con điểm tối đa cho 1 bài luận và  nói rằng “Em viết hay mà, em có thể viết, viết tất cả những gì mình suy nghĩ được.” Thì hẳn là suốt những năm tháng đi học, tôi chỉ dám rụt rè bám lấy cuốn văn mẫu và chẳng bao giờ có nổi một chính kiến riêng cho mình.

Tôi có một người bạn hơn tuổi, đi thi văn vào lớp 10 chỉ được 2 điểm. Thế nhưng anh chẳng hề phải là người nông cạn và ít chữ. Thậm chí, những suy nghĩ của anh ta rất có chiều sâu. Những ngày đầu tôi quen người bạn ấy, khi nhìn thấy một cảnh tượng đẹp đến nao lòng, anh có thể sững sờ và thốt lên những lời miêu tả, ca ngợi hay tuyệt.  Nhưng bảo anh đặt bút viết lại, cả một trang giấy dài chỉ vỏn vẹn 2 chữ : "Cảnh đẹp!".

Tuy vậy, giờ đây, theo thời gian và sự cần mẫn, trên tất cả là mong muốn viết, được viết, được lưu giữ lại những cảm xúc quý giá và bất chợt của mình bằng ngòi bút, mặc dù chưa phải là một cây bút sắc sảo, nhưng anh ta đã có thể viết được những đoạn tản văn khá dài, bằng cảm xúc thật sự của mình. Mà những gì chứa cá tính và xúc cảm riêng, thì sẽ mang theo sự thu hút.

Điểm số của môn văn thực sự chẳng thể ngăn bạn viết bất kỳ điều gì. Ban đầu có thể chỉ là một đôi ba câu ngắn ngủi. Sau đó kéo dài dần lên. Ở trường học, chúng ta được giao những đề văn năm trong khuôn khổ, những bài luận đòi hỏi barie chấm chặt chẽ. Nhưng ở đây thực sự chẳng có bất kỳ một trường học nào, không ai chấm điểm cho bạn, không con điểm nào dùng để tổng kết lực học, không gì làm sợ hãi và ngăn trở bạn viết. 

Qua một bài tản văn của tác giả Phạm Lữ Ân mà tôi từng đọc khá lâu, cũng nói về vấn đề này, tôi tình cờ được biết một chuyện khá thú vị, rằng có một cô Magaret Mitchell – nhà báo chuyên về tiểu sử. Một người bạn của cô đã cười cợt và nói “Tưởng tượng xem, một người ngờ ngệch như Peggy lại viết tiểu thuyết.” Và kết quả thế nào? Cho dù bạn chưa bao giờ đọc tiểu thuyết hay xem phim, ắt hẳn bạn cũng từng biết đến cái tên “Cuốn theo chiều gió” – tác giả Magaret Mitchell.

Tôi biết, không chỉ riêng tôi, trong cuộc đời mỗi người dù ngắn hay dài  đều có ít nhất nhiều hơn một câu chuyện đặc biệt để kể. Vậy tại sao bạn không viết nó ra, chẳng biết chừng, bạn sẽ không thể dừng bút lại nổi cho đến khi nó trọn vẹn trở thành một cuốn tiểu thuyết.

Cũng qua Phạm Lữ Ân, tôi biết được một câu nói rất hay của E.L DOCTOROW: “Viết là một cuộc thám hiểm, bạn bắt đầu từ số 0 và học trên đường đi.”

Bạn chọn cách viết, không chỉ là đơn thuần là thế,  mà còn là tự chỉnh sửa kỹ năng viết của bản thân, tự biết cách đặt câu, dùng dấu, biết vẽ lên mọi màu sắc bằng ngôn từ riêng mình. Biết chăm chú quan sát những gì người khác viết ra, học hỏi và cảm nhận sâu hơn về cuộc đời. Tất cả mọi thứ chung quanh đều có thể là nguồn cảm hứng để bạn đặt bút, kể cả là từ một buổi sáng dậy và cảm thấy chẳng biết mình muốn gì, cho đến một buổi tối thú vị ngồi góc phố cổ Tạ Hiện uống bia cỏ. Tất cả, nhìn giản đơn, nhưng qua góc nhìn riêng, nó sẽ là một đề tài hấp dẫn và thú vị với những độc giả khác.

Tôi luôn mong muốn được viết truyện, mực dù trình độ của tôi mới chỉ dừng lại ở những đoạn tản văn, nhưng biết đâu đấy sẽ có một ngày...^^

Cuối cùng một lần nữa, tôi khẳng định viết chẳng hề dễ. Mọi thứ bạn viết ra và chia sẻ sẽ nhận được những nhận xét nhiều chiều. Bạn hoàn toàn có quyền mong đợi những lời khen và e dè những câu chê bai. Thế nhưng nếu không viết, làm sao bạn biết được điều gì sẽ dành cho mình. Tôi bị ấn tượng mạnh bới một câu nói nổi tiếng : "Có những người không dám bước đi vì sợ gãy chân, nhưng sợ gãy chân mà không dám dước đi thì không khác nào chân đã gãy."

Hy vọng, bạn sẽ để ngôn từ giúp mình vững chắc bước đi.

KHOẢNG CÁCH CỦA SỰ CHỜ ĐỢI

Hôm vừa rồi bạn tôi có đưa cho xem một đoạn status của chị Trang Hạ. Mở đầu bằng câu hỏi:

Nếu có một chàng trai nói với bạn: "Anh sẽ đi du học vài năm, vì thế, trước khi lên đường, anh muốn nói với em rằng, anh yêu em!", thì bạn nghĩ sao? Bạn sẽ nhận lời chứ? Bạn sẽ tình nguyện chờ anh ấy chứ? Bạn sẽ bắt đầu một cuộc marathon tình yêu trên Yahoo chat và Messages của Facebook chứ?"

Thực lòng đọc xong đến đoạn này, tôi có đôi chút thất vọng. Vì trước nay trong mắt tôi Trang Hạ luôn là một người có tư tưởng độc đáo và táo bạo lắm, đủ để khiến mỗi lần đọc được những gì chị viết – thường khiến những cô gái trẻ như tôi bị ảnh hưởng nhiều, thậm chí đôi lúc có cảm giác “bừng tỉnh” - vì lối suy nghĩ mới mẻ lạ lẫm ấy. Nhưng lần này, Trang Hạ lại nhắc đến một vấn đề “cũ” và xa lắc từ đời nào, hơn thế cách giải quyết của chị cũng chẳng làm tôi tâm phục khẩu phục. Âu cũng là phong độ nhất thời.

Trong đoạn status, để giải quyết câu hỏi trên, Trang Hạ viết khá nhiều, nhưng tóm gọn lại như thế này:

1. Nếu bạn đồng ý chờ người con trai kia, bạn sẽ phí phạm những năm tháng tuổi trẻ không thể quay lại của mình. Có người yêu mà như không, bỏ lỡ bao cuộc vui dự định chỉ vì cái gọi là “chờ đợi”.

2. Những chàng trai muốn bạn chờ đợi, âu cũng là kẻ ích kỷ chỉ muốn đặt chỗ lót dép mà không biết mình có đủ khả năng để khiến bạn hạnh phúc không?

Thế đấy, cuối cùng chị Trang Hạ kết luận rằng: "Nếu yêu bạn thật lòng, người con trai sẽ để bạn tự lựa chọn cảm xúc và quan hệ, để bạn tự do chọn những gì bạn thấy hạnh phúc, vào bất cứ lúc nào. Chứ không ràng buộc bạn bằng bất cứ thứ gì, một lời tỏ tình từ thế kỷ trước, một lời hứa, một cái hẹn, một lời nói, một danh nghĩa... Bởi vì nếu thật sự yêu, người con gái sẽ tự nguyện chờ đợi, mà không cần một lời hứa hẹn ràng buộc nào cả."

  

Nói thật nhé, bản thân tôi biết rất nhiều những chuyện tình yêu xa, mà người con gái sẵn sàng ở lại chờ đợi người con trai mình yêu vài năm trời chẳng ngại ngần. Và trước những lo lắng phân vân của những cô gái này về việc cách trở địa lý sẽ khiến tình yêu phai nhạt, hay lo lắng bạn trai đứng núi này trông núi nọ, không tin tưởng nhau… bla bla, tôi đều khuyên họ: Nếu yêu, thì hãy cứ chờ! Vì đối với tôi, quan trọng nhất vẫn là cảm giác của chính những người trong cuộc, là trước những thứ ngại ngùng lo sợ xa xôi kia thì hiện tại cả hai đều sẽ vỡ òa trong hạnh phúc đến thế nào khi nhận được sự yêu thương đáp lại của người kia.

Sống là cho hiện tại, nên trong tình yêu cũng đừng để lý trí xen vào quá nhiều mà bỏ lỡ những giây phút ban đầu tuyệt diệu ấy. Đương nhiên việc cân nhắc suy nghĩ trước khi nhận được lời tỏ tình ở trên là điều nên có, nhưng nếu ở trong hoàn cảnh cô gái ấy – tôi sẽ tự hỏi mình liệu có yêu anh chàng kia không, chứ không phải vắt óc tính toán xem rồi mình sẽ lãng phí bao nhiêu năm tuổi trẻ để nằm nhà nhớ nhung một người cách xa cả nửa vòng Trái Đất.

Vì vốn dĩ, đó mới là Tình Yêu. Mà thực tế, có ai bắt bẻ “chờ đợi” phải là một hành động tiếp diễn mãi mãi trong tương lai đâu?

Đừng nói với tôi rằng bạn sẽ hoàn toàn tin tưởng người con gái mình yêu sau khi nhận được lời hứa chờ đợi trong nước mắt trên sân bay ngày từ biệt. Cũng đừng gân cổ cãi cho bằng được bạn đã nói là sẽ làm, đã hứa là không bao giờ thay đổi. Bởi vì cảm xúc của con người kỳ lạ lắm, nó không phải là thứ hiện hữu trước mắt như cái chân cái tay để bạn có thể tha hồ điều khiển, để một hai nói thế nào là sẽ y nguyên thực hiện như vậy. Mỗi ngày trôi qua, cảm xúc vì nhiều điều tác động mà dễ dàng lay chuyển từng chút một, để đến khi bạn giật mình phát hiện ra, thì trái tim đã lỡ không dành riêng cho một người duy nhất nào đó nữa rồi.

Nếu như bạn hiểu rõ những điều đó. Thì rồi bạn sẽ tự nhiên nhận ra rằng, muốn ai đó chờ đợi mình không phải là một hành động ích kỷ, nhất là khi người đó là người ta dành hết chân tình yêu thương. Tôi nghĩ lời hứa được sinh ra để con người ta tin tưởng nhau hơn, giống như ánh nắng sớm mai xóa mờ đi làn sương lõng bõng, để cho cảnh vật hiện lên rõ nét hơn một chút trước mắt người đi đường. Nhưng lời hứa, không phải là văn bản pháp luật để người hứa hay người nhận được lời hứa ấy bắt buộc phải thực hiện nó và sợ hãi bị trừng trị nếu trót lỡ quên đi.

Thế nên, chàng trai muốn cô gái hứa hẹn chờ đợi mình vài năm – chẳng có gì xấu xa đáng lên án.

Và cô gái ở nhà, nếu có lỡ không thể giữ mãi lời hứa ban xưa. Cũng là lẽ dĩ nhiên ai ai cũng hiểu.

 Tuổi thanh xuân của chúng ta, là do bản thân tự quyết định. Cũng như tình yêu sẽ lãng mạn và ngọt ngào hơn, với những cô gái thông minh hiểu rõ được giá trị bản thân mình chứ không phải ngày ngày lo sợ nếu không kè kè bên cạnh thì người yêu sẽ hú hí bên những cô nàng Tây xinh đẹp nóng bỏng hơn. Chỉ là chờ đợi thôi chứ đâu phải mua cùm đeo vào chân, để không thể tự do bay nhảy hay bỏ lỡ tháng năm tuổi trẻ tươi đẹp gì đó?

Thà câu hỏi ở trên như thế này:

"Anh sẽ đi du học vài năm, vì thế, trước khi lên đường, anh muốn nói với em rằng, em cưới anh nhé/ở lại với anh một đêm nhé/ có con với anh nhé…?”.

Thì tôi nghĩ mới đáng, cho những cô gái như chúng ta phải đau đầu mà suy nghĩ, đắn đo lo lắng cho tương lai !

ĐÀN ÔNG VÀ CÁI VÍ MỎNG

Hồi lâu rồi tôi có đọc trên mạng một chia sẻ không còn nhớ của bạn nào, rằng, trong đám bạn trai của bạn ấy, anh nào dùng ví xịn chắc chắn là anh hiếm tiền nhất bọn.

Có lẽ bởi cái ví da đắt tiền của anh ấy không nhét nổi nhiều tờ tiền cho lắm. Đi ăn cả đám nếu có chi trả cũng rất rón rén. Còn anh nào không dùng ví da lại là anh chàng hào phóng nhất, luôn móc tiền ra trả cho cả đám một cách rất hồn nhiên. Và tất nhiên, tiền cũng nhiều nhất đám, nhiều tới nỗi chẳng cái ví da nào đựng nổi cả cục.

Không thấy bạn ấy nói đến mệnh giá của những tờ tiền. Tuy nhiên hình dung ra cái cách ứng phó với tiền cũng đã thấy ngộ nghĩnh. Như thể nhìn thấy trong đó cả phong thái của chủ nhân. Dù cố gắng tránh lỗi sơ đẳng là lấy tiền ra để xét đoán người, nhưng rõ ràng, trong câu chuyện ấy hoàn toàn không hề chỉ định nói về tiền, mà còn nói về đàn ông trong mắt đàn bà. Và tiền chỉ là một phản chiếu nào đó của người đàn ông đang đứng sừng sững.

Có lần tôi đi dạo phố với một anh bạn học cũ. Chúng tôi tìm được một chiếc áo sơ mi trắng cho anh ấy ở một sạp hàng dọc phố, tôi nghĩ anh ấy mặc áo này sẽ rất vừa và đẹp. Giá rất mềm vì là sạp bán lẻ trên phố du lịch. Rất bất ngờ là anh bạn tôi đã không mặc thử cũng không mua cái áo đó. Anh dắt tôi vào cửa hàng thời trang lớn cách đó năm mươi mét và mua đúng cái áo đó, với giá đắt hơn khoảng ba trăm ngàn. Tôi rất kinh ngạc.

Tôi hỏi sao anh kỳ quặc thế? Không phải cùng nhãn hiệu, cũng chính là cái áo này sao? Cửa hàng này nó có bảo hành áo sơ mi cho anh à? Hay đàn ông thì cứ phải vào cửa hàng xịn mới thấy tự tin, còn em mua ở hè phố của chợ đêm thì làm anh mất tư cách?

Anh bạn tôi điềm đạm nói:
- Ai cũng như em, thì những cửa hàng lớn họ sập tiệm hết ư? Mình sống thì mình cũng phải cho người khác sống nữa chứ!
Tôi sực nhớ ra anh bạn tôi cũng là một chủ doanh nghiệp, và anh ấy cũng đang phải cạnh tranh rất dữ dội trong kinh doanh. Có thể, tôi là đàn bà nên trong mắt tôi chỉ có mệnh giá của tờ tiền. Còn trong mắt anh bạn đàn ông ấy, tiền chỉ là một thông điệp!


Chả trách, nạn nhân của mua chung, nhóm mua, shopping tập thể toàn là… đàn bà! Bị mắc mồi giá rẻ nên sẵn sàng bỏ tiền ra cho một thứ vốn không nằm trong dự định chi tiêu của bản thân. Và về bản chất quản lý tài chính gia đình, đó chính là những đồng tiền lạm chi, đẩy ngân sách gia đình vào nguy cơ ngay lập tức.

Hóa ra có lúc, cái đồng tiền tưởng “được rẻ” của đàn bà như thế lại chẳng bằng cái đồng tiền tưởng “chi đắt” của đàn ông!
Tôi nghĩ nhìn vào việc đàn ông kiếm tiền và tiêu tiền, ta có thể phán đoán ra năng lực giỏi giang và đẳng cấp văn hóa của người đàn ông đó. Đàn ông kiếm tiền là năng lực, tiêu tiền là văn hóa.Thật bi kịch nếu có tay đàn ông nào vỗ ngực nói: “Tôi kiếm tiền thì rất có văn hóa, và tiêu tiền thì rất… có năng lực!”. Ôi trời!


Cho nên, tôi chẳng quan tâm việc đàn ông tiêu tiền thế nào, anh mua siêu xe hay anh đòi bạn gái chi trả nửa tiền cho bữa cà phê! Nhưng, đàn ông ví dày hay mỏng có lẽ chẳng quan trọng bằng việc, anh đừng để việc tiêu tiền của mình thành thị phi và đàm tiếu của đám đông!
Kiểu như họ nói, ví anh rất xịn! Nhưng mỏng!

LẠI NÓI VỀ KINH TẾ VN

Một câu hỏi thường trực trong tâm trí nhiều người là sức khỏe kinh tế thực sự đang ra sao mà thấy sao có nhiều dấu hiệu trái ngược nhau quá. Nhìn quanh, ai cũng nói chuyện doanh nghiệp tư nhân rơi rụng đến con số hàng chục ngàn, thậm chí cả trăm ngàn, ai cũng có quen biết với một người vừa mới thất nghiệp và ai cũng thấy làm ăn ngày càng khó khăn, thậm chí đến chỗ bế tắc. Các đại biểu Quốc hội than nghe còn bi đát hơn như “Tình hình kinh tế gay go lắm rồi”.

Nhưng lùi lại một chút, nhìn vào các chỉ số quan trọng thì thấy tình hình đang cải thiện: lạm phát được kềm chế, tỷ giá ổn định, cán cân thương mại tương đối cân bằng, xuất khẩu tăng trưởng tốt, và đặc biệt thị trường chứng khoán đang ấm dần lên.

Tìm đâu ra một góc nhìn khách quan, có thể tin cậy được!

Trong một tài liệu bằng tiếng Anh tôi được đọc qua, Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright kết hợp với Trung tâm Ash thuộc trường Harvard Kennedy School lại một lần nữa đưa ra những nhận định sắc bén, phân tích thẳng những vấn đề của nền kinh tế.

Trước hết bản báo cáo cho rằng Việt Nam vừa thoái khỏi một tình hình nguy cấp, nền kinh tế suýt đổ vỡ cách đây khoảng 12 tháng. Nhưng nền kinh tế không phải đang phục hồi mà đúng hơn là rơi vào tình trạng trì trệ kéo dài. Muốn thoái khỏi tình trạng này, Việt Nam phải dọn dẹp hệ thống ngân hàng, tiếp tục cải tổ khối doanh nghiệp nhà nước và hồi sức cho khu vực tư nhân trước khi thành tựu của 14 năm qua bị xóa sạch.

Tuy nhiên dường như không ai muốn hành động gì, không muốn thay đổi hiện trạng vì 5 nhầm tưởng (myths) khá phổ biến trong giới lãnh đạo.

-          Nhầm rằng: Khủng hoảng đã qua, tình hình đang dần cải thiện (nên không cần làm gì cả);

-          Nhầm rằng: Giải quyết nợ xấu của hệ thống ngân hàng không cần phải dùng đến ngân sách Chính phủ (nên vốn VAMC chỉ có 500 tỷ đồng);

-          Nhầm rằng: Các tập đoàn, tổng công ty có thể tự tái cấu trúc bằng các kế hoạch do chính họ soạn thảo (theo kiểu tự mình nắm đầu tóc kéo lên khỏi bùn);

-          Nhầm rằng: Có thể phục hồi khu vực tư nhân bằng các biện pháp tài khóa (giảm thuế) và tiền tệ (giảm lãi suất) (trong khi thực tế các thành tựu của Luật Doanh nghiệp đang gần như bị xóa sổ dần);

-          Nhầm rằng: Khu vực nông nghiệp có thể tiếp tục là tấm đệm, giảm sốc cho nền kinh tế, thu nhận hết lượng lao động công nghiệp bị mất việc (thực tế nền nông nghiệp rất dễ bị tổn thương, môi trường đang ô nhiễm, sức nông dân đã cạn).

Khác với lần khủng hoảng cuối thập niên 1990, lúc đó Việt Nam đã đưa ra những cải cách mạnh mẽ, nhất là việc cho ra đời Luật Doanh nghiệp năm 2000 nên kinh tế phục hồi nhanh chóng và bền vững trong nhiều năm liền, lần này chính sách chỉ thấy xoay quanh hai chuyện “nới lỏng” và “thắt chặt” nên nền kinh tế cứ giật cục, tăng trưởng cao thì lạm phát nhiều, kềm chế lạm phát thì kinh tế trì trệ. Ba chương trình cải cách lớn về doanh nghiệp nhà nước, hệ thống ngân hàng và đầu tư công hầu như chưa triển khai được gì cụ thể. Nợ xấu mà giải quyết theo cách như hiện nay chỉ là tạm thời khoanh nó lại, chuyển sang tương lai.

Nếu cứ để yên như thế này thì nền kinh tế sẽ chỉ còn tăng trưởng khoảng 3%, khó khăn kéo dài, doanh nghiệp tư nhân tiếp tục phá sản, thất nghiệp tiếp tục lan rộng.

Riêng tôi chỉ bổ sung thêm một ý: Nền kinh tế Việt Nam trước nay phát triển chủ yếu nhờ yếu tố vốn. Nay tín dụng không tăng thì làm sao có tăng trưởng? Tín dụng chắc chắn sẽ không tăng mạnh vì ngân hàng đang lo dọn dẹp lại bảng cân đối tài chính cho lành mạnh, doanh nghiệp cũng không còn sử dụng đòn bẩy nợ mạnh mẽ như trước, sức lực cũng không còn để đi vay chịu rủi ro. Nợ xấu mà giải quyết theo cách kéo dài trong năm năm thì ngân hàng càng không có sức lực hay động lực đâu để cho vay. Trong bối cảnh đó, như một quy luật bù trừ về khoản trống vốn, nhiều lãnh vực quan trọng của nền kinh tế tiếp tục rơi vào tay đầu tư nước ngoài, kể cả trực tiếp lẫn gián tiếp.

ROOM VỚI CHẢ KHÔNG ROOM

Không biết từ đâu trong kho từ vựng tài chính – chứng khoán của Việt Nam có thêm từ “room” được dùng theo nghĩa “tỷ lệ sở hữu cổ phiếu tối đa (đặc biệt của các công ty niêm yết) [dành cho nhà đầu tư nước ngoài]”. Các câu như “Tháng tới sẽ đề xuất Chính phủ nâng room cho khối ngoại”, “Nới room  ngân hàng cho khối ngoại”… xuất hiện thường xuyên trên báo chí chính thống, thậm chí trong phát biểu của các quan chức nữa.

Trong khi đó, thuật ngữ tài chính – chứng khoán nước ngoài không có chữ “room” dùng theo nghĩa này. Các hãng tin khi tường thuật cùng nội dung như báo trong nước họ dùng từ theo cách bình thường như “foreign ownership limit”, “ceiling ownership for foreign investors”…

Có lẽ ban đầu người ta dùng từ “room” theo kiểu tiếng Anh giao tiếp (chỗ, còn chỗ) (There is no more room for foreign investors in that company), rồi quen miệng nói qua tiếng Việt luôn. Biết đâu lâu ngày tiếng Anh lại chấp nhận từ này theo nghĩa mới!!! Chỉ có điều khi chuyện đó chưa xảy ra, khi nói bằng tiếng Anh, đừng dùng từ “room” theo nghĩa nói trên kẻo người ta không hiểu gì hết.

Xin kể thêm một số từ tiếng Anh và tiếng Việt nhìn qua tưởng tương đương trong khi thực tế trái nghĩa nhau rất dễ gây hiểu nhầm.

- Từ “xã hội hóa” mà dịch thành “socialization” nghe hay quá gì nữa? Nhưng thực tế hai từ này có nghĩa khác nhau xa. “Xã hội hóa” trong tiếng Việt có nghĩa mở cửa những lãnh vực trước đây chủ yếu của nhà nước lo, nay mời tư nhân hay tổ chức khác tham gia. Chẳng hạn khi nói xã hội hóa các hoạt động y tế, có nghĩa cho phép mở phòng khám tư, bệnh viện tư, cho tư nhân tham gia đầu tư mua sắm máy móc để cùng kinh doanh… Xã hội hóa còn hàm nghĩa… thu tiền chứ không miễn phí như xưa!

“Socialization” trong tiếng Anh lại có nghĩa một quá trình cá nhân tương tác với xã hội, tiếp thu các chuẩn mực, giá trị của xã hội để sống với người khác như một thành viên xã hội. Ngoài ra, còn có từ “socialized medicine” lại có nghĩa chính phủ can thiệp điều hành hệ thống y tế để có thể chăm sóc cho tất cả người dân bằng tiền thuế (cho nên hàm ý ngược lại nghĩa của từ tiếng Việt).

- Từ “thương mại hóa” trong tiếng Việt thường hàm ý chê bai, như “thương mại hóa” giáo dục, “thương mại hóa” báo chí. Ý muốn nói đây là những lãnh vực lẽ ra là phi lợi nhuận, không nên dùng làm phương tiện để làm giàu, kiếm lợi nhuận nhưng đã bị “thương mại hóa”. Trong khi đó, “commercialization” trong tiếng Anh chỉ là quá trình đưa một sản phẩm hay một phương pháp sản xuất vào kinh doanh. Ví dụ một người làm ra cái máy cắt cỏ nhỏ gọn, nay tìm đối tác có vốn để cùng nhau “thương mại hóa” sản phẩm.

- Như một post trước tôi có nói sơ qua, hóa ra “criminalization” không phải là hình sự hóa theo kiểu chúng ta thường hiểu; nó chỉ là quá trình định danh một tội phạm vào luật hình sự đi kèm là mức phạt tù hay tiền… Ví dụ, trước đây Việt Nam chưa có thị trường chứng khoán nên Bộ luật Hình sự 1999 đâu có các tội như giao dịch nội gián, thao túng giá chứng khoán. Nay xuất phát từ thực tiễn, nhà làm luật quy định (tức hình sự hóa) những hành vi như thế này liên quan đến thị trường chứng khoán là phạm tội hình sự “sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán”, mức phạt như thế kia… (Sửa đổi, bổ sung năm 2009). Cho nên “hình sự hóa” không mang ý nghĩa tiêu cực.

Trong tiếng Việt, cũng có hai cách hiểu nhưng cách hiểu “hình sự hóa” theo nghĩa lạm dụng pháp luật hình sự để giải quyết các quan hệ pháp luật hành chính, kinh tế, dân sự phổ biến hơn. Khi dịch cũng cần chú ý đến yếu tố này để khỏi dịch sai.

- Từ “propaganda” trong tiếng Anh hàm ý xấu, theo kiểu dùng những thủ thuật như lập đi lập lại, chọn lọc thông tin,  để tác động lên dư luận theo hướng mong muốn. Tuyên truyền dù sao cũng mang nghĩa trung tính. Nhưng một điểm thú vị là “Học viện báo chí và tuyên truyền” khi tự dịch tên mình sang tiếng Anh đã chọn “Academy of Journalism& Communication” chứ không dùng từ propaganda.

Còn khá nhiều từ nữa, có ai biết thì chia sẻ.

Bổ sung: Bác Giang Lê bổ sung cặp từ “budget deficit-bội chi ngân sách”.

Cái này phải nói lại từ đầu cho dễ theo dõi. Thu ngân sách dự trù 100 đồng nay chỉ thu được 90 đồng thì người ta gọi là “thâm hụt ngân sách”.

Thu 100 đồng mà chi đến 110 đồng thì người ta gọi là “bội chi ngân sách”. Vì vậy hai từ “thâm hụt ngân sách” và “bội chi ngân sách” là khác nhau. Ví dụ câu này: “Vì sao năm 2009 không thâm hụt ngân sách mà bội chi vẫn ở mức cao: 6,9%?”.

Trong khi đó “budget deficit” là chi nhiều hơn thu; “budget surplus” là thu nhiều hơn chi.

Vì thế dịch “budget deficit” là phải dùng cụm từ “bội chi ngân sách” chứ không phải là “thâm hụt ngân sách”.

Khổ nỗi những sách báo, tài liệu nào có dính một xíu đến nước ngoài như các nghiên cứu của các tổ chức tài chính quốc tế hay các bài dịch các tài liệu này hay các công trình có các tổ chức này tài trợ thì người ta dùng “thâm hụt ngân sách” theo nghĩa “budget deficit”. Như câu: “Thâm hụt ngân sách của Việt Nam cao nhất khu vực”… Thế mới gọi là mớ bòng bong từ ngữ tài chính ở Việt Nam.